شهری است تاریخی که در میان کوه‌های زاگرس در استان خوزستان واقع شده است.

این شهر از شمال غرب به شهرستان شوشتر، از شمال تقریبأ به بخش لالی، از جنوب شرق به شهرستان ایذه، و از جنوب غرب به شهر اهواز ارتباط دارد. ساکنان این شهر را طوایف مختلفی از قوم بختیاری تشکیل می‌دهند ولی با کشف نفت در منطقه افراد دیگری از سایر مناطق بختیاری بمنظور کسب و کار به این شهر آمده و رفته رفته بصورت دایم در این شهر ساکن شدند .



روستاهای اندیکا و لالی و دشت بزرگ از بخش‌های اطراف این شهر هستند. مسجدسلیمان بدلیل جاذبه‌های تاریخی و بهار زیبایش و رویش لاله‌های وحشی و شب بو در ایام نوروز پذیرای تعداد بیشماری از مهمانان نوروزی می‌باشد.یکی ازتفریحگاهای دیدنی این شهر منطقه‌ای بنام تمبی. یکی ازمهمترین مکانهای تاریخی و باستانی این شهرمنطقه‌ای است بنام معبدسرمسجد که درشمال شرقی شهر مسجدسلیمان واقع شده است.این معبد که در گذشته‌های دور همواره در آن آتشی افروخته بوده مشرف به سفه سرمسجد است که بگفته مورخان مقر حکومتی پارسها بوده است .از دیگر آثار باستانی این شهرستان می‌توان به معبد بسیار کهن برد نشانده نیز اشاره نمود.


هیئت باستان‌شناسی فرانسوی سال ۲۰۰۷ نیز در مسجد سلیمان موفق به کشفیات مهمی شده است. پروفسور گیرشمن رئیس هیئت مزبور عقیده دارد که محل کنونی مسجد سلیمان( پارسوماش وبعدها انشان ) قدیم‌ترین پایتخت پادشاهی هخامنشی بوده‌است. یکی ازعوامل ایجاد و گسترش شهر مسجدسلیمان اکتشاف نفت دراین منطقه است.

....نگاهی کوتاه به شهرستان مسجد سلیمان



مسجد سلیمان را شاید بتوان اولین شهر پارسی در خوزستان و جنوب باختر ایران نامید. این منطقه در 145 کیلومتری شمال شهر اهواز قرار دارد و نام آن برگرفته از تختگاه تاریخی سر مسجد و آتشکده است. در دوره عیلام احتمالا جزیی از ایالات سیماش بوده است. بعدها به واسطه ضعف عیلامیان مسکن پارسیان شده و در دوره هخامنشیان با نام پارسومانش شناخته شده است. آثار به جا مانده از این ناحیه حداقل به هزاره پانزدهم پیش از میلاد برمی‌گردد. مسجد سلیمان مرکز تحولات شگرفی در عرصه اقتصاد ایران بوده است که از آن می توان پالایشگاه بی‌بی‌یان (قدیمی ترین پالایشگاه نفت در ایران و خاورمیانه) اشاره نمود.

.

اوضاع جغرافیایی مسجدسلیمان




مسجدسلیمان درشمال شرقی استان خوزستان ودر125کیلومتری اهوازواقع شده است این شهرستان ازشمال به دزفول ازشرق به استان چهارمحال وبختیاری وایذه ازجنوب به رامهرمزوازغرب به شوشترمحدود میگردد. مساحت آن براساس آخرین بررسی های انجام شده6986کیلومترمربع است. ارتفاع متوسط درمحدوده این شهرستان 362مترازسطح دریااست. میزان بارندگی درسال بین 200تا450 میلیمترمتغییراست که عموما ازسمت شمال بطرف جنوب ازمیزان بارندگی کاسته می شود ودرجه حرارت درتابستان به حداکثر 54 درجه می رسد. مسجدسلیمان ازلحاظ اقلیمی دارای آب وهوای نیمه صحرایی است. نواحی شمالی آن بدلیل واقع شدن درحاشیه سلسله جبال زاگرس دارای زمستانهای سرد همراه با برف وتابستانهای معتدل بوده اما نواحی جنوب دارای بهاری دل انگیز تابستانی گرم وخشک کوتاه پاییزی مطبوع وزمستانی معتدل است. مهمترین کوه های مسجدسلیمان عبارتند:از دلا آسماری تاراز مونار کی نو ادیو لندر وسترون . رودهای کارون تمبی وشور درآن جریان دارد. وسعت مراتع مسجدسلیمان 200/292/5 هگتار برآورد گردیده است.

این شهرستان دارای 3بخش (مرکزی لالی اندیکا) و13دهستان بوده ومحصولات عمده کشاورزی آن گندم جو صیفی جات ونباتات عل می باشد .

جمعیت مسجد سلیمان درسال 1370 هجری شمسی 041/191 هزار نفر بود. درکاوشهای باستان شناسی آثاری کهن مربوط به زندگی غارنشینی ودوران ماقبل تاریخ دراین سرزمین کشف شده است ودرهمین مکان بوده که هوشنگ پیشدادی دراثر برخورد دوسنگ چخماق باهم ونشت گاز درسطح زمین شعله آتش را برای اولین بار کشف کرده است این خطه درزمان کیانیان ایلامی ها مادها پارس ها سلوکیان اشکانیان وساسانیان دارای اهمیت فراوانی بوده وآثار برجای مانده شاهد این مدعاست.

این شهر درقرن هشتم قبل از میلادجزء سرزمین ایلام بوده ودرآن عصر آساک نام داشت ودردوران پارسها پارسوماشنامیده می شد. درقرون وسطی نیز تلغر نامیده م شده سپس به جهانگیری ومیدان نفتونمعروف گردید. بعد ازا ینکه آثار آتشکده سرمسجد برای همگان مشخص شد وپس ازبازدید رضاخان ازاین اثر تاریخی درسال1303 بنا به پیشنهاد وی وتصویبM.i.Sمی گفتند که درحقیقت اختصاریافته ای Masjid.i.sulaiman می باشد. ..
وجه تسمیه و پیشینه تاریخی



آثار و بقایای یک پرستش‌گاه قدیمی که قبلا به گفته گیرشمن به دوره های پیش از ساسانیان مربوط است، در این شهر که قبلا مردم بومی آن را مسجد سلمان یا سلیمان می گفتند موجب شد که این شهر مسجد سلیمان نام گذاری شود.

این شهرستان در سده های وسطی«تلغر» نامیده می شد و این نام به سرزمینی گفته می شود که از کنار رودخانه کارون تا زمین های خاوری چشمه نفت امتداد داشت. در این ناحیه، قسمت بالایی آن را«ترک دز» و پایین تر را «مسجد سلیمان» می خواندند. بلوک تلغر در قدیم سرزمین آبادی بوده و روستاهایی داشته است.


درمورد وجه تسمیه مسجدسلیمان داستانها گفته وافسانه ها آورده اندکه شاید ازلحاظ تاریخی هیچکدام راهی به حقیقت نداشته باشد. آتشکده ای ازدوران باستان دریکی از محلات این شهر بنام سرمسجد باقی مانده که نام شهرستان ازآن گرفته شده است. بنا به گفته یاقوت حموی((درآنجا آتشکده ای قدیمی موجود است که تاروزگار هارون الرشید روشن بوده))سنگهای سترگ دربنای آن بکاررفته که سنگینی تخته سنگهای عظیم به قدری است که حتی بیست مرد قدرتمند قادر به حرکت دادن آن نیستند. چون ساکنین این حدود خصوصا درخلال قرون وسطی بکار بردن این گونه مصالح ساختمانی راازقدرت بشری خارج دانسته اند ساختن آنرابه دیوها نسبت داده اند وچنین گفته اند که حضرت سلیمان وقتی برقلیچه معروف خود می نشست به هنگام نماز هرجایی که می رسید فرود می آمد ودیوان فورا مسجدی برای او بنا می کردند تاسلیمان نبی درآن نماز بگزارد واثر مذبوریکی ازمساجدی است که آن را مسجد سلیمان می نامند. ولی حقیقت آن است که بربالای صفحه مسجدسلیمان آثاری است که حاکی ازوجود آتشگاه میباشد.



اطراف این آتشگاه دارای پلکان هایی است که بزرگترین آنها 23 ردیفی می باشد که درشرق صفحه قرار دارد وبه دشت متصل می گردد. ازنظر شکل وسبک معماری باکلیه آتشکدههایی از ایران باستان برجای مانده کاملا مطابقت دارد ویکسان می باشد.


واقعیت آن است که مسجد سلیمان آتشگاه ویکی ازمراکزتجمع زرتشتیان بوده وعلت انتخاب این محل ازاین نظر بوده که براثر گاز نفتی که ازخلل وفرج زمین بالا می آمد ومتصاعد می شد این امکان را بوجود می آورد ما آتش جاوید برپای دارند. هنگام حمله اعراب که کلیه آثار ارزشمندتاریخی به تخریب کشانده می شد طبعا نوبت این اثرنیزرسیده ولی ایرانیان چون آگاه بودندکه اعراب نسبت به اماکن مذهبی احترام قائلند لذابرای جلوگیری ازتخریب آن چنیین عنوان کردند که این محل مسجد حضرت سلیمان بوده است. این تدبیرباعث شد که تا مدتی ازویرانی آن جلوگیری شود ولی اعراب بعدها ازعبادات سری ایرانیان که شبانه انجام می گرفت پی به واقعیت امربردند وپس ازچندی آن آتشکده را به سرنوشت سایرآثارباستانی دچار کردند ونام مسجد سلیمان ازآن تاریخ برجای مانده است.


پروفسورگریشمن می گوید:نیاشگاه سرمسجد وبرد نشانده هیچ شباهتی به معماری ایلامی بابلی وآشوری ندارند اما خیلی شبیه ساختمان های تمدن باستانی اورارتو می باشد. او تپه های سرمسجد وبرد نشانده را اسلاف تخت جمشید می داندکه اصول ایجاد آن هنوز طرق قدیمی راکه پارسیان اززمان ورودبه ناحیه جنوب غربی ایران بکار می بردند آشکار می سازد. ...طلوع دوباره این نخستین شهرپارسیان با فوران چاه شماره یک خاورمیانه درسال 1278 خورشیدی (1908م) وفعالیت شرکت نفت دارسی آغازشد که سرفصل جدیدیدرحیات سیاسی اجتماعی واقتصادی کشورمان بوجود آورد وبعد ازآن بودکه ایران واردمرحله جدیدی شد.

آمار وارقام نشان می دهددراوج فعلیتهای شرکت نفت(با314حلقه چاه نفت) بین سالهای 1330 تا1335 خورشیدی جمعیت شهربالغ بر77هزارنفربود وشهرازامکانات وسیعی برخوردار بوده است وعروس شهرهای ایران نام داشت. مسجدسلیمان درآن سالها از شهرهای توریستی ایران محسوب می شد وشخصیتها ومقامات خارجی وداخلی ازاین خطه بازدید می کردند ونسبت به جمعیت خود بیشترین تعداداتومبیل را درسطح خاورمیانه داشت.اولین خط آهن خاورمیانه اولین کارخانه تقطیر اولین کارخانه برق خاورمیانه اولین جاده ارتباطی اولین خیابانهای آسفالته نخستین مسکن مدرن نخستین بیمارستان مدرن ومجهزخاورمیانه اولین سیستم مخابراتی نخستین لوله کشی آب وگازخاورمیانه اولین فرودگاه اولین سیستم روشنائی برق خاورمیانه اولین سیستم های بهداشتی خاور میانه و.....درآن بوجود آمد طبق آمارمستند مسجدسلیمان درگذشته ازنظر سطح تخصصی وسواد بالاترازسایرنقاط کشوربوده است وازامکانات آموزشی خوب برخوردار(طبق آمار سال 1355 دراین شهر9310نفرمشغول به کاربوده اند یعنی شهرازنظراقتصادی وبهره وری ازنیروی انسانی فعال ودرصد بسیارکم بیکاری درحد مطلوبی بوده است.

درحال حاضرمسجدسلیمان بیش از15هزارنفربیکاردارد ومردم ازوضع معیشتی مناسبی برخوردارنیستند.
....زبان وقومیت



زبان مردم فارسی ودارای لهجه لری بختیاری وازنظرقومیت ازدوشاخه هفت لنگ وچهارلنگ تشکیل شده است.



 
صنایع و معادن


علاوه بر صنعت نفت که سبب گسترش تاسیسات نفتی در این منطقه شده است کارخانه‌های متعدد دیگری از جمله کارخانه گوگرد سازی، کارخانه تانک سازی و کارخانه تصفیه شکر از نیشکر را نیز می توان در این ناحیه نام برد. عمده ترین معادن این شهرستان نفت، گچ و سنگ های ساختمانی هستند.




کشاورزی و دام داری


کشاورزی در این منطقه به صورت دیمی و آبی انجام می‌شود. عمده‌ترین محصول کشاورزی مسجد سلیمان گندم و جو بوده و قسمتی از این منطقه را مزارع دیم گندم و جو تشکیل می دهد.

..
تقسیمات شهرستان:



الف – بخش مرکزی

بیشترمناطق این بخش کوهستانی است وکوههای لندر، ورزرد، آسماری،دوبلوطان وجریک درآنقراردارد. میزان متوسط بارندگی این بخش درسال حدود400میلیمتراست. آب وهوای آن آن درزمستانها سرد و در تابستانها گرم وخشک است. بیشترچاههای نفت درمنطقه مذکورحفرشده اند. رودخانه های آن عبارتند از : کارون،آب شورتمبی وآب شورله بهری.

پوشش گیاهی منطقه ازنوع درختان کنار(سدر)،بادام،جنگلهای گزوجازاست.درنواحی جلگه ای انواع قارچها،گل سنگها،گل شقایق،سوسنبل،لاله،گلایول، جووحشی،خارهای بیابانیودیگرعلفهای خودرو روئیده می شود. دهستانهای بخش مرکزی تل بزان،جهانگیری وتمبی گلگیراست که 270روستا رادرخودجای داده است.شهرمسجدسلیمان دربخش مرکزی واقع است.

اکثرتاسیسات صنعتی،خطوط لوله نفت وگازوراههای قدیم وجدیدماشین رودراین بخش قراردارد. مراکزسیاحتی،آثارباستانی،ب ناههای تاریخی ومذهبی بخش مرکزی عبارتنداز:پل گدارلندر،هفت شهیدان،آثارتنگ صئولک،سرمسجد،بردنشانده،قل عه مدرسه،علم داری،پرنوشته،تنگ تگ اب،سبزپوش عنبل، بتوند،آخوررخش،قلعه ترک دز،قلعه تپه باستانی کلگه زری،تپه باستانی گلگیر،قلعه کهیش،بقعه پاگچ امارضا،چاه شماره یک،کارخانه برق تمبی،کارخانه گوگردبی بی یان ،فرودگاههای قدیمی یمه وتل بزان تختگاه (تهده گون)،آب کره،زیارتگاه بی بی بتول زیارتگاه بی بی زهراکلیسای ارامنه وخارجیان.




ب- بخش لالی

لالی ناحیه نفت خیزی است که درفاصله 56کیلومتری مسجدسلیمان واقع شده ومساحت آن64 کیلومترمربع است دارای زمستانهای نسبتاسردوتابستانهای گرم است.میزان متوسط بارندگی500میلیمترمی باشد.

ارتفاع این میدان نفتی ازسطح دریامعدل493متراست. درشمال لالی رودشور،درمغرب رودکیارس ودر جنوب رودکارون جریان دارد.رودخانه کارون لالی رابه دوبخش شرقی وغربی تقسیم می کند.

آثارباستانی،مراکزسیاحتی،ب ناهای تاریخی ومذهبی آن عبارتنداز:

بنه وار،بقعه آقابرکه،شاهزاده ابوالقاسم،غارپبده،غارکهنا ب،کتیبه ها،نقش جهان،هفت تنان ودره بوری.




ج – بخش اندیکا

بخش اندیکا درشمال وشمال شرقی مسجدسلیمان قراردارد.اندیکا دارای518روستااست ومرکزآن قلعه خواجه ودر65کیلومتری مسجدسلیمان واقع می باشد. این بخش دارای کوههائی بنام:تاراز،منار،دلا،کی نو،لیله،شو،ادیو،لندر وچیتک است.پوشش گیاهی منطقه ازنوع درختان بلوط،،بادام،تمشک،انگور،کل خنگ،انار،انجیر،بن،انواع قارچ،گلسنگهاوجووحشی ودربهار انواع گلهای وحشی نظیر لاله،گلایول،سوسنبل،بابونه وعلفهای خودرو به چشم می خورد.

رودخانه هاونهرهایی که ازآن می گذردعبارتنداز:شط شیمبار،چال شه،(سوسن)آب شور،سبزآب،تینا،باغ شاهوورودخانه کارون. سد شهیدعباسپور(رضاشاه)ودریاچه 55کیلومتری پشت آن دراین منطقه قراردارد وزرات نیرو مشغول احداس سددیگری(کارون4)درمنطقه گدارلندر اندیکا می باشد.

مراکزسیاحتی،آثارباستان وبناهای تاریخی ومذهبی اندیکا عبارتنداز:شیمبار(شیرین بهار)،امامزاده سلطان ابراهیم،گدارلندر،قلعه لیت، تپه باستانی چگارمون،قلعه خواجه،قلعه زراس،چشمه الما،پل نگین،بقعه بابازید،بقعه شاهزاده عبدالله،بقه بابااحمد،بقعه سیدصالح وقلعه ماشگیری.


....
/ 0 نظر / 12 بازدید