سبز دریایی که به هنگام روز فیروزگون است و شب هنگام از آن آتش برجهد .»               

«از کتاب عجایب هند . »

 خلیج پارس تنها معبر دریایی است که ایران را از طرف جنوب به اقیانوس های آزاد مربوط  می سازد .

به همین جهت در تحولات اجتماعی وسیرتاریخ کشور ما موقعیت بسیارحساسی را دارا می باشد ودر هر دوره ای از تاریخ نقش حساس و خاصی را ایفا نموده است و چون برسرراه دریایی خاورمیانه واقع شده از نظر سوق الجیشی نیز فوق العاده اهمیت دارد.

هزارسال پیش «بزرگ بن شهریار» ناخدای رامهرمزی در کتاب شگفتی های هند ، خشکی ها ، دریاها و جزیره هایش نوشت : « از شگفتی های دریای پارس چیزی است که مردمان به شب هنگام ببینند  ، در آن گاه چون موج ها برهم خورند وبریکدیگر شکسته شوند از آن ها آتش برجهد ، و آن که برکشتی سوار است پندارد که بردریایی از آتش روان باشد »

این دریا که به سبب کمی عمق و وجود پست و بلندی های زیردریا از دیگر دریاها پرجوش و خروش تر است و به اقیانوس هند می پیوندد ، و سرتاسر مرزهای جنوب غربی ، جنوبی ، و جنوب شرقی کشور ما را دربرگرفته است به نام خلیج پارس نامیده می شود . نام دریای پارس از روزگار هخامنشیان در تنگه سوئز ، درمصر یافته اند ، نام این خلیج « دریایی که از پارس آید » یاد شده است . در زمان ساسانیان نیز این خلیج را دریای پارس می نامیده اند . در کتاب های قدیم ، که در دانش جغرافیا نوشته شده نام این دریا «پرسیکوس سینوس » یا « سینوس پرسیکوس » یعنی خلیج پارس آمده است « خلیج پارس از حد پارس برگیرد ، با پهنای اندک تا به حدود سند

تا کنون متجاوز از هزار مقاله ، کتاب ، سند و نقشه و..... این مطلب را به اثبات رسانده است که دریای پارس دریای پارس است و خلیج پارس نیز خلیج پارس است .

«مساحت خلیج پارس طبق آخرین برآورد ها 240.000 کیلومتر مربع تخمین زده شده است . طول سواحل آن از مصب اروند رود تا تنگه هرمز در منابع ایرانی 805 کیلومتر نوشته شده است . در منابع ایرانی عریض ترین نقطه خلیج پارس را 288 کیلومتر و تنگ ترین آن را در تنگه هرمز کمی بیش از 46 کیلومتر نوشته اند ، در حالی که دایرة المعارف بریتانیکا به نقل از دایرة المعارف اقیانوس شناسی عریض ترین نقطه خلیج پارس را 210 میل (بیش از سیصد و سی کیلومتر ) و پهنای تنگه هرمز را 35 میل (بیش از 55 کیلومتر ) نوشته است

خلیج پارس یکی از کم عمق ترین دریاهای دنیا است و به استثنای تنگه هرمز و آب های مجاور آن که عمق آب گاهی تا 180 متر می رسد ، در عمیق ترین نقطه داخل خلیج پارس بندرت از 90 متر تجاوز می کند . عمق آب هرچه به ساحل نزدیک می شود کاهش می یابد ودر بعضی از سواحل به کمتر از 10 متر می رسد . عمق آب در طول سواحل ایران بیشتر از کرانه های جنوبی آن است و در طول سواحل جنوبی خلیج پارس به علّت کمی عمق آب جزایر کوچک و متعددی سراز آب بیرون می آورد . ودر بعضی نقاط دریاچه هایی در پشت خشکی تشکیل شده است .

خلیج پارس به علت همین کمی عمق آب و نزدیکی به منطقه استوایی یکی از گرمترین مناطق دریایی دنیاست و دمای آب آن در نقاط مختلف و فصول مختلف از 16 تا 32 درجه سانتی گراد تغییر می کند « درنقاط ساحلی گاهی تا 38 درجه نیز رسیده است » . شوری آب خلیج پارس نیز به علّت بطئی بودن جریان آب در تنگه هرمز و درجه حرارت که موجب تبخیر بیش از حد آن می گردد تفاوت می کند . شورترین قسمت آب خلیج پارس در سواحل جنوبی آنست ، تا جایی که در بعضی نقاط کوههای نمکی از آب سربیرون آورده است . خلیج پارس علاوه برانواع ماهی ها و جانوران دریایی دارای منابع معدنی فراوانی است که بیشتر دست نخورده مانده و بعد از اکتشافات و استخراج نفت و گاز در کشورهای ساحلی خلیج پارس و فلات قاره آن توجه زیادی آن طور که باید به این معادن نمی شود .

به موجب آخرین برآوردها بیش از شصت درصد منابع نفت و گاز شناخته شده جهان درمنطقه خلیج پارس ذخیره شده و حساسیت وضع خلیج پارس بیشتر از همین جا ناشی می شود که خود موضوع بحث مفصل و جداگانه یی خواهد بود .

 

مروارید از گوهرهای آلی است که در جوف یک نوع حیوان دریایی بنام صدف و یا سفارولا (SPHAERULA ) به معنای کروی شکل مشتق شده است . مروارید به وسیله جانوران نرم تن و بندرت به وسیله حلزونها به وجود می آید .

صدف که دارای دو قطعه غشاء  آهکی محکم است یا به قول معروف «گوش ماهی » ودر اصطلاح ساحل نشینان جنوب ایران بنام کالنگ یا کالنگو و به عربی محار نامیده می شود ، سازنده مروارید است .

«صدف از دو قطعه مساوی تشکیل شده است ، یکی قسمت زیر و قسمت دیگر در بالا قرار دارد ، این دو قطعه در انتها معمولاً به وسیله چند استخوان کوچک که مثل لولای در  می ماند بهم متصل می باشند و به آسانی باز و بسته می شوند بدون این که از هم به کلی باز شوند برخی صدف ها هم فاقد این وسیله می باشند .

حیوان سازنده مروارید که نرم تن است بین دو قطعه استخوان قرار دارد و با انقباض و انبساط عضلات خود ، بخوبی می تواند دهان صدف را باز ویا آن را ببندد .  . البته شایان ذکر است گاهی غشاء صدف ها دو قطعه مساوی نمی باشند و در انواع صدف ها فرق می کند .

صدف در عمق دریا به وسیله ریشه و یا پایه هایی به سنگ کف دریا می چسبد ، دهان صدف در زیرآب غالباً بسته است و گاهی اوقات برای بلعیدن آب دریا و موادغذایی دهان صدف باز می شود . حال اگر احیاناً یک شیئ  خارجی مانند ریگ و امثالهم هنگام تغذیه ی صدف داخل آن شود و یا عمداً به طرق مصنوعی داخل بنمایند ، مانند همان عمل تشکیل غشاء که از داخل صورت می گیرد آن شیئ  نیز با مواد مترشحه حیوان پوشیده  می شود . این ماده ی مترشحه که کربنات کلسیم است از ماده آلی به نام «کنچیولین CONCHIOLIN » تشکیل شده که به صورت لایه های بسیارنازک و متحد المرکزی دورهسته داخل شده را گرفته و به مرور آن را سخت می کند و علّت مدور بودن آن است که چون شیئ خارجی با حرکات گوشت صدف آن شیئ به این سو و آن سوی می غلطد اغلب شکل مدور به خصوصی بخود می گیرد .

ماهی و حیوانات دریایی دشمن صدف می باشند . به محض این که صدف دهانش باز   می شود ماهی به آن حمله کرده و گوشت صدف را کنده و می خورد .

بهترین و بارورترین ثروت خلیج پارس تا قبل از استخراج نفت و گاز رونق مروارید ارزش فوق العاده اقتصادی داشت .

محمد علی سدید السلطنه کبابی در کتاب گرانقدر خود بنام بندرعباس و خلیج فارس می نویسد :

« درسال 1896/ م مطابق هزارو سیصد و چهارده یک تن جوان زیرک از آلمانی ها به نمایندگی از طرف شرکت رابرت . و نگهوس در بندرلنگه تجارتخانه ای تأسیس کرده و با تواضع و فروتنی جلب قلوب اهالی آن بندر نموده و صاحب اطلاعات زیاد شده ، صدف و مروارید به هامبورگ می فرستاد . به تدریج کار خود را رونق داد و پیشرفت نمود و به وساطت بانک ها و کمپانی ها سفاین تجاریه ی هامبورگ به سرعت ترقیات زیاد کرده ، شعبات خود را در بندرعباس و بحرین و بوشهر و بصره و..... مفتوح و صاحب اهمیت فوق العاده شد ، فقط همین یک کمپانی از آلمانی ها در خلیج پارس بود ، وساطت همین کمپانی نفوذ آلمانی ها در خلیج پارس وسعت پیدا نمود .

 

اشخاص خبیر و مروارید شناس درجه ی نفاست مروارید های هرنقطه را بدین گونه تعیین کرده اند :

اول عمان ، دوم بحرین ، سوم بنادر و جزایر خلیج پارس «خصوصاً بندرلنگه » ، چهارم قطر، پنجم کویت ، ششم قطیف ، هفتم سیلان و هشتم دریای سرخ مرواریدی که در جبیل و رؤوس الجبال که در تحت حکومت مسقط است دارای نهایت درجه­ی نفاست است .

 

مروارید های صید شده از خلیج پارس دارای رنگ های گوناگون و انواع مختلفی است . بیشترین مروارید های صید شده دارای رنگ سفید ، گلی کرم رنگ ، زرد روشن ، نباتی ، قرمز و سبز و سیاه بوده است .

انواع مروارید در همه ی نقاط دارای یک اسم ثابت نیست و ممکن است یک نوع مروارید در چند بندر چند اسم داشته باشد .

دانه های مروارید می توانند به بزرگی سرسوزن یا به اندازه تخم کبوتر باشند . بزرگترین مروارید جهان 450 قیراط وزن دارد ودر موزه ی زمین شناسی کنزینگتون جنوبی واقع در لندن نگهداری می شود . اهل خبره معتقدند طول عمر مروارید حدود 100 تا 150 سال است . خشکی ، رطوبت ، اسیدها ، مواد آرایشی ، اسپری ها وعرق بدن نیز در جلای مروارید و دوام آن اثر منفی می گذارد .

 مروارید در « فرهنگ گوهرشناسی »

نام گوهر

سیستم بلور

چگالی

سختی

ضریب شکست

عملیات ترمیمی

PEARL

آلی است

70/2

0/4/4/2

685/1- 530/1

رنگ کردن- لکه گیری

 

از صدف اکنون برای تهیه تکمه ، دسته چاقو ، تسبیح ، موزائیک سازی و سنگ های ساختمانی در داخل و خارج از کشور و امور دیگر استفاده می کنند . بازرگانانی که کارشان خرید و فروش مروارید است طوّاشان می گویند .

 

/ 0 نظر / 16 بازدید