شهر اصفهان در جلگه ای از آبرفتهای زاینده رود بنا شده است. این شهر از جمله شهرهایی است که شاید تاریخ و سابقه آن به سابقه و قدمت کشور ایران برسد.اصفهان در بیشتر ادوار تاریخ ایران از بزرگترین شهرهای کشور بوده است. اصفهان قسمتی از عراق عجم و از بلاد شرقی ایران است و از طرف جنوب محدود است،  به زردکوه بختیاری و خاک  فارس و از طرف شمال به نطنز و کاشان و محلات و از طرف مشرق به جبال نائین و یزد و از طرف مغرب به لرستان بعضی معتقدند اصفهان بنام اصفهان بن بنطی بن سام بن نوح موسوم شده و او آن را بنا نهاده است.
در داستانها بنای شهر را به کیکاووس و عده ای از مورخین بنای آن را به طهمورث دیوبند،سومین پیشدادی نسبت داده اند،که قسمتی از شهر را بنا کرده و قسمتی دیگر را جمشید و اسکندرکبیرساخته وبعضی گویند هوشنگ پیشدادی بنای شهر را نموده وشهرستان را که سابقاً یکی ازمحلات اصفهان بوده وحالا در یک فرسنگی شهر است اسکندرساخته است.این شهر از دوران باستان در کرانه های زاینده رود وجود داشته و به گفته مورخان حتی پیش از شهریاری شاهان هخامنشی،شهری آباد بوده و بعداً به صورت اقامتگاه تابستانی پادشاهان هخامنشی در آمده است .در زمان حکومت اشکانیان و  ساسانیان متجاوز از نهصد سال مرکز استان بزرگی در میانه کشور بوده است.اصفهان در سال 20ه.ق. به تصرف سپاه اسلام درآمد واین امر باعث شد تا تمدن وهنر اسلامی کم کم در آن گسترش یافته و بناهایی با سبک معماری اسلامی در این شهر ساخته شود .


شهر اصفهان بعد از سال301 ه.ق. بدست سامانیان افتاد و رفته رفته بروسعتش افزوده شد.درقرن 6 ه.ق. ازدست اسماعیلیه آسیب دید و مدتی پایتخت طغرل سلجوقی بود.در زمان سلطنت شاه عباس صفوی اول اصفهان به اوج شکوه و عظمت خود رسید. شاه عباس این شهر را پایتخت خود قرار داد وساختمانهای زیبایی درآن ایجاد کرد.عبارت اصفهان نصف جهان نیز از همین زمان است. دراواخردوره صفویه افغانها این شهر را ویران و مردم آن را قتل عام کردند. از دوره افشاریه و زندیه ، آثارمهمی دراصفهان باقی نمانده است و درزمان قاجارپس از انتقال پایتخت به تهران ،به ویرانی گذاشت.ظل السلطان ،پسرناصرالدین شاه ،بسیاری از عمارات صفوی کنار زاینده رود را ویران کرد و مصالح آن را برای ساختن کاخ خود معروف به پارک ظل السلطان به تهران انتقال داد.
وجه تسمیه اصفهان
از اصفهان قبل از اسلام اطلاعاتی در دسترس نیست اما این شهر در ردیف اولین شهرهایی است که اقوام مهاجر آریایی آن را بنا نهاده و به آن  گابه  می گفتند. این اسم بعداً به  گی  تبدیل شده است. استرابون جغرافیدان ( سال 40 قبل از میلاد ) نقل می کند شهر اصفهان در زمان هخامنشیان از مراکز مهم کشور ایران محسوب می شده است. پروفسور هرتس فلد مستشرق معروف آلمانی معتقد است نام اصفهان در ابتدا انزان بوده است و سپس به گابیان تغییر یافته است و از دوره هخامنشیان گی و بعد جی تبدیل شده است البته عطران از جمله نامهای کهن ایران بوده است. یاقوت هموی مولف معجم البلدان اصفهان را شهر سواران نامیده، و حمزه اصفهانی کلمه اصفهان یا اسپهان را مشتق از سپاه می داند که در فارسی به معنای قشون و سگ می باشد. وجه مناسبت این دو نگهبانی و حراست است.
اصفهان پایتخت ایران
اصفهان بنا بر ملاحظات سیاسی موقعیت جغرافیایی اوضاع طبیعی و وسعت خاک آن از هزاران سال پیش تاکنون چندین بار به تختی کشور انتخاب شده  است مهمترین دورانی که اصفهان رسماً پایتخت ایران بوده عبارتند از:
الف ) عهد اشکانیان            
ب ) عهد ساسانیان    
ج  ) دوره دیلمه
د  ) دوره سلاجقه ( از کارهای مهم این دوره اقدام به اصلاح تقویم جلالی به همکاری عمر خیام )
ه ) دوره صفویه ( اصفهان در این دوره بخصوص زمان شاه عباس اول ودوم اهمیت پیدا میکند) والتر مینچ آلمانی می نوسد: اصفهان نه تنها  در قلب ایران قرار دارد بلکه دارای کلیه شرایطی است که برای  یک پایتخت بزرگ لازم است.
مادام دیولافوا: دیری نپایید که اصفهان درسال1000 هجری شاه عباس پایتخت خود را ازقزوین به اصفهان منتقل میکند پس از آن اصفهان یکی از زیباترین شهرهای جهان گردید.
000/600 نفر جمعیت معادل جمعیت پاریس در زمان لویی چهاردهم پیدا کرد.
در زمان شاه عباس اول پایتخت شده و تا زمان سلطنت سلطان حسین پایتخت دولت صفویه بود.
موقعیت جغرافیایی اصفهان
از نظر تقسیمات کشوری شهر اصفهان مرکز استان فارس است که در فاصله 425 کیلومتری جنوب تهران واقع شده است اختلاف ساعت این شهربا تهران فقط 20 ثانیه می باشد منطقه ای که اصفهان در آن قرار دارد یکی از حاصلخیز ترین جلگه های ایران می باشد قرار گرفتن در مرکز فلات ایران از یک سو به ارتفاعات برف گیر و از سوی دیگر به جلگه های حاصلخیز منتهی می شود که موقعیت خاصی برای این استان فراهم کرده است موقعیت ویژه و تنوع آب وهوای استان از زمانهای باستان تاکنون آن را محل استقرار گروههای بزرگ انسانی و مرکزثقل تمدنهای کهن وشکوفایی  اقتصادوفرهنگ ایران قرارداده است به همین علت استان صنعتی-کشاورزی اصفهان مناسبترین نقطه جهت استقرار صنایع سنگین از جمله ذوب آهن تشخیص داده شده است شهر اصفهان در مسیر تلاقی راههای شمالی وجنوبی ایران واقع شده است ،از این رو دارای موقعیت ممتازی است ارتفاعاتی اطراف اصفهان قرار دارد که عبارتند از:
کوههای پیلارته یا سید محمد در شمالغربی تپه آتشگاه وکوه دنبه درغرب کوههای کلاه قاضی وشاهکوه وصفه درجنوب وتپه های آبشار در شرق پست ترین نقطه شهررودخانه زاینده رود است. این رود که ازغرب به شرق جریان دارد یکی از بزرگترین رودخانه های ایران و مهمترین علت وجودی شهر حاصلخیز اصفهان و 850 دهکده ایست که در حوزه آبیاری آن قرار گرفته و از آب مشروب می شوند. سرچشمه این رودخانه زردکوه بختیاری است. طول آن از سرچشمه تا مرداب گاوخونی360 کیلومتر میباشد اما عرض آن متفاوت میباشد وحداکثر در محل موسیان 800 متر است .مساحت اصفهان 197403 کیلومترمربع میباشد که از 3580 قریه و روستا تشکیل میگردد.این شهر بعد از تهران بزرگترین شهر ایران است.اصفهان از نظر جغرافیایی جزء منطقه مرکزی  وخشک است .این شهر از نظر بارندگی ضعیف میباشد اما رودخانه زاینده رود این کم ابی را جبران می کند.
اصفهان ازنظرموقعیت جغرافیایی واقتصادی
استان اصفهان با مساحتی در حدود10702685 کیلومترمربع درمراکزفلات ایران واقع شده است.در17 شهرستان این استان مجموعاً 3926273 نفر(آمار 1375 ) زندگی میکنند.
استان اصفهان به علت گستردگی شامل بخشهای متعدد کوهستانی وجلگه ای میباشد. چنانکه دامنه های شرقی کوهستان زاگرس ،قسمتی از ارتفاعات مرکزی ودرقسمتهای شرقی وجنوب شرقی نواحی پست و کویری را دربرمیگیرد.
آب  وهوای استان به طور کلی معتدل خشک است و میتوان آب و هوای آن را به سه بخش تقسیم کرد.آب و هوای صحرایی،آب و هوای نیمه صحرایی و آب و هوای نیمه مرطوب سرد .
در این استان فصول چهارگانه کاملاً مشخص است. تابستانها ملایم وزمستانها سرد و پربرف است.بیشترین میزان بارندگی درفصل زمستان وکمترین آن درفصل پاییز است.هرچه از شهر اصفهان به مشرق و جنوب شرقی یعنی حوزه گاوخونی نزدیک شویم از مقدار رطوبت هوا کاسته میشود.
نام استان اصفهان همیشه با زاینده رود همراه بوده است . این رود بزرگترین رودخانه فلات مرکزی ایران است  که از ارتفاعات زردکوه بختیاری سرچشمه میگیرد وپس از طی مسافتی از مغرب به مشرق جلگه اصفهان را آبیاری میکندو سپس ازوسط شهربه 140 کیلومتری جنوب شرقی اصفهان گذشته وبه باتلاق گاوخونی میریزد.
به جززاینده رود ،سه رودخانه مرغاب،گندمان و اناربار(گلپایگان ) از منابع تأمین آب کشاورزی استان هستند. استان اصفهان از نظر جلب توریست رتبه بالایی دارد چرا که از    دوره های سلاجقه وصفویه آثارتاریخی باشکوهی برجای مانده است.امروزه استان اصفهان به دلیل دارا بودن درصد اشتغال درپخش صنعت خدمات به عنوان یک مرکزصنعتی درکشورایران شناخته شده است. پیشرفت سریع همه جانبه صنعت به ویژه صنایع مادر دراین استان باعث گردیده تا بزرگترین مرکزصنعتی کشورمحسوب شود.کارخانه های بزرگی مانند  فولادمبارکه،ذوب آهن ،پالایشگاه ،صنایع دفاعی،داروسازی ،پلی اکریل،صنایع نساجی وبافندگی وکارگاههای صنایع دستی و دهها کارخانه دیگرباعث ایجاد چنین قطب اقتصادی مهمی گشته اند.فاصله اصفهان تاتهران 414 کیلومتر ،تاشیراز 481 کیلومتروتا یزد 316 کیلومتر میباشد.
فرودگاه بین المللی اصفهان درشمالشرقی شهر درفاصله 35 کیلومتری مرکز شهر واقع شده است.
ازاین فرودگاه بطورروزانه و هفتگی پروازهایی به شهرهای مختلف ایران و جهان صورت می گیرد.
فاصله هوایی اصفهان تاتهران 335 کیلومتر است.
کاخ چهلستون
تاریخ اتمام این کاخ سلطنتی- که محل بارعام شاه عباس دوم بوده است- سال 1075 هجری قمری می باشد. طرح این کـاخ مربوط به زمان شاه عباس اول است .در وسط کاخ، عمـارتی   ( کلاه فرنگی ) است که اطراف آن اتاقهای کوچکی ساخته شده بود ودر زمان شاه عباس دوم این ساختمان وسعت یافت، که تالار هجده ستون وتالار آیئنه و بسیاری از تزئینات وآیئنه کاریهای از آن جمله اند. در ایران تعدد هر چیز را با عدد چهل نشان می دادند اما تصادفاً تعداد ستونهای چوبی این کاخ 20 عدد می باشد که پس از انعکاس در آب استخر مقابل عمارت دو برابر می گردد. و به همین دلیل آن را چلستون می نامند.

کاخ عالی قاپو
این کاخ به نام دولت خانه مبارکه در ضلع غربی میدان امام قرار دارد و شالوده این قصر در عهد جانشینان تیمور ریخته شد ولی در سال 1018 هجری قمری به دستور شاه عباس اول پنج طبقه دیگر بروی آن ساخته شد، و در طبقه اول تغیراتی دادند. هر طبقه این کاخ تزئینات مخصوص به خود دارد. طبقه ششم محل پذیرایی مهمانان شاه بود وبه آن اتاق ضبط صوت می گفتند. ( محل هنرنمایی نوازندگان ) عالی کلمه عربی و قاپو کلمه ترکی می باشد و چون شاه عباس ارادت قلبی به مولا علی داشت 110 عراده توپ در دو طرف آن مستقر کرده است و او دری از طلا و جواهر ساخت و به نجف منتقل کرد و یکی از درهای کهنه رواق نجف را به اصفهان آورد. و آن را زینت بخش این کاخ نمود.
در دوران قاجار این قصر به ویرانی کشیده شد و مردم برای تبرک در کنار آن آش نذری     می پختند و شعله آتش به همراه دود تا طبقه سوم را سیاه کرده بود.
میدان نقش جهان
این میدان که به مناسبت وسعت به این اسم نامیده شده، به نام میدان شاه ( امام ) موسوم است. این میدان یکی از بزرگترین و زیباترین میدان های جهان است، به شکل مستطیل، در اطراف این میدان 200 اشکوب ساخته شده که اشکوبهای همکف دودر هستند که یک در به طرف میدان ودر دیگر به بازار باز می شود.

منارجنبان
این دو منار از شهرت بسزایی بر خوردار بوده و در 6 کیلو متری غرب اصفهان در قریه ای بنام کارلادان قرار گرفته است.این منارها بر بقعه مرد زاهدی به نام عمو عبدالله در سال 716 هجری قمری در این مکان دفن گردید بنا  شده است.ارتفاع بنا 10 متر و ارتفاع منارها 17 متر        می باشد که دارای نوسان و حرکت ارتعاشی می باشد.
پل های زاینده رود
زاینده رود پس از پیمودن 360 کیلومتری خود، از میان کوهها، دره ها، دشتها، باغها، بیشه ها و کشتزاران می گذرد و سرانجام  اصفهان را به دو قسمت شمالی و جنوبی تقسیم می کند و جهت ارتباط شمال و جنوب پل های بسیاری روی آن زده شده، از آن جمله پل شهرستان یکی از کهن ترین پل های زاینده رود است.
پل چهارباغ، در مرکز شهر واقع شده که خیابان چهار باغ عباسی را به چهار باغ بالا متصل   می کند و به نام سی وسه پل و الله وردیخان شهرت دارد و طولانی ترین پل زاینده رود است و دارای 300 متر طول و 33 چشمه دارد. در قدیم چهل چشمه داشته است این پل به دستور شاه عباس و به دست الله وردیخان سپهسالار ارتش در سال 1021 هجری  ساخته شده است. جشن سنتی آب ریزان در کنار این پل انجام می گرفت. وپل را آذین بندی می کردند.


پل خواجو
در انتهای شرقی خیابان، محل تلاقی خیابانهای کمال اسماعیل، مشتاق و چهار باغ خواجو قرار دارد. این پل به نامهای پل گبرها، حسن بیک، بابارکن نیز معروف است. تاورنیه سیاح معروف نوشته است: رودخانه زاینده رود در هیچ کجا، بستری به این زیبایی ندارد. واین پل چهار طبقه دارد و از نظر معماری بی نظیر است به دستور شاه عباس دوم بنا شده، وسدی روی آن ساختند تا با تجمع آب روی آن کشیرانی کنند ومردم به تفریح و تماشا بپردازند.
کاروانسراها
قبل از پیدایش وسایط نقلیه موتوری تجار مال التجاره های خود را به وسیله چهار پایان حمل می نمودند و مسافرتها و زیارتها هم بوسیله حیوانات صورت می گرفت و مدت مدیدی هم طول میکشید.بنابراین احتیاج فراوانی به یک استراهتگاه بین راه داشتند تا خود و مرکبشان استراحت کنند .به همین مناسبت سلاطین قدیم به فکر ساختن کاروانسرا افتادند. بنای این کاروانسراها در زمان شاه عباس به اوج خود رسید. بعضی از کاروانسراها گنجایش 100 مسافر با اسبهایشان را داشت.گویند شاه عباس تعداد 999 باب کاروانسرا درسراسر کشوراحداث نموده است.
قلعه طبرک
ازاین قلعه مهم به عنوان محل خزاین سلطنتی استفاده می شد.و به دستور مؤیدالدوله فخرالدوله درزمینی به وسعت بیش از صد مترمربع ،درجنوبشرقی اصفهان ساخته شده است.قلعه طبرک ازدوطرف به چشمه خوراستکان وراهروان محدود میشده است.اطراف قلعه بارویی مستحکم کشیده شده بود،که قطرآن از10 مترتجاوزمیکرده است.
شیرهای سنگی
یکی از سنن باستانی مردم اصفهان که گویا ازعشایر و به خصوص عشایربختیاری سرچشمه گرفته است،نصب شیرسنگی روی قبوربعضی ازاشخاص بوده است که امروزدیگرمتداول نیست.این رسم ازاین قرار بوده که اگر پهلوانی یا مرد جوانمردی می مرد،پس ازمرگ روی قبراوسنگ قبری به شکل شیر که سمبل شجاعت و مردانگی است نصب می کردند. دراصفهان نیزدرگورستان تخت فولاد برروی قبوربعضی ازپهلوانان شیرهای سنگی زیبایی نصب کرده ولی دراواخرقاجاربسیاری ازسنگهای تخت فولاد را جهت مرمت پل خواجو به آنجا آوردند.بعضی ازاین شیرهای سنگی را ازمکان اصلی خارج کردند ویکی ازآنهاهم اکنون درجنوب پل خواجو مستقر است.
سنگاب اصفهان
درایران بعدازاسلام سقاخانه و سنگاب وهروسیله دیگری که مردم تشنه را سیراب نماید،تقدس داشته است.
اززمان صفویه دربناها ومساجدمعظم ومهم ومتعددی که ساخته شد،سنگابهای زیبایی به شکل کاسه های کعب دار بزرگی تعبیه میشدکه هم ارتفاع وهم قطربعضی ازآنها بیش ازیک متربوده است وازسنگهای حجاری شده ای ساخته می شدکه نقوش واشعاری روی آن نقش بسته بود،ازجمله سنگاب مسجدشاه را میتوان نام برد.
مدرسه چهارباغ
مدرسه چهارباغ که ازمهمترین مدارس تاریخی اصفهان است درزمان شاه سلطان حسین صفوی ودرفاصله سالهای 1118 تا 1126 ه.ق. ساخته شده است.این بنا آخرین شاهکار معماری دوره صفوی است. درمجاورت این مدرسه بازارشاهی (بازارچه بلند) قرارگرفته است.
کوه صفه
در جنوب اصفهان از سی و سه پل به طرف جنوب، خیابان چهار باغ بالا وجود دارد. از جنوب این خیابان زیبا که در قدیم این خیابان از میان باغهای زیبا و درختهای چنار و میوه می گذشته است. باغ هزار جریب در جنوب آن عمارتهای با شکوهی وجود داشته که در زمان ظل السلطان ویران شده است.
در دامنه کوه صفه چشمه ای به نام درویش و 200 متر بالاتر از آن چشمه گل زرد قرار دارد که در منطقه ای صعب العبورقرار دارد. کوه صفه از محل چشمه درویش که سنگ کوه از خاک جدا گشته و دامنه کوه محسوب می شود در سمت غرب به فضای سنگی مسطحی منتهی    می گردد که کوه را به همین جهت « صفه » می نامند. از سمت چپ کوه یک سلسله تپه های خاک سرخ رنگی به چشم می خورد. بعد از این تپه ها به طرف مشرق کوههای کلاه قاضی قرار دارد. در دامنه کوه قلعه هایی وجود دارند که دیواره آنها از سنگ بوده و مهمترین آنها     « قلعه دیو » که ویرانه هایی از آن هنوز باقی است. در مغرب کوه صفه عمارت تخت رستم قرار دارد: زیرا بنا بر باورهای مردم جنگ اسکندر و دارا در آنجا اتفاق افتاده است. اما برخی آن را آتشگاه می دانند.
در دهه اخیر بنا بر اصول شهر سازی جدید کوه صفه به یکی از زیباترین گردشگاههای شهر مبدل گردیده است.
زاینده رود
یکی از بزرگترین رودخانه های ایران است از مغرب به مشرق جریان دارد. سرچشمه آن   دامنه های زردکوه که حد فاصل بین اصفهان- لرستان قرار دارد. زرین رود از چهارمحال از جنوب – چشمه جانان- چشمه چهل چشمه و دو چشمه دیگر خرسنگ و کودنگ  به این رود ملحق می شوند. منبع اصلی انشعاب زیر کوه زردکوه قرار دارد. اکثر کوههای این منطقه برفگیر است. دو چشمه دیگر در این نواحی است که یکی شیرین و دیگری شور است.
غلظت زاینده رود پس از الحاق آب کوهرنگ به آن، مشخص می شود و سرچشمه اصلی    می باشد.
آب رودخانه پس از عبور از تونل کوهرنگ و پس از راههای بسیار در 140 کیلومتری جنوب شرقی اصفهان به باتلاق گاوخونی می ریزد. در بسیاری کتب از آن به نامهای زاینده رود- زنده رود- زندرود- زرین رود- زرینه رود- زن رود- وزندک نام برد. چون در طول مسیرش زایش کرده است.
مرداب گاوخونی
در فاصله 140 کیلو متری شرق اصفهان باتلاق بزرگ به نام مرداب گاوخونی وجود دارد. مرداب گاوخونی در 23 کیلومتری پل ورزنه و در شمال شرقی دهستان جرقویه و جنوب غربی نائین و غرب منطقه ندوشن از استان یزد وشمال غربی کویر ابرقو و شرق دهستان رودشین واقع شده است و شبیه گلابی است که به سمت جنوب کشیده شده و اطراف آن عاری از سکنه است این مرداب نمکزار، در وسط، گودالی دارد که تا کنون خشک نشده و هنگام وزش باد و طوفان امواجی به ارتفاع بیش از یک متر از آن بر می خیزد و در پهنه وسیعی از نمکزار پخش می شود این باتلاق به علت شوری زمین واستخراج نمک شکار دریایی ندارد ولی در اطراف آن گورخر، آهو، گرگ و ... یافت می شود.
این مرداب به نام گاوخوانی نیز آمده که از دو جزء « گاو» به معنای بزرگ و « خوانی » به معنای چاه و چشمه تشکیل شده است.
مقدار آب آن در زمستان چند برابر تابستان است. جغرافیدانان معتقدند آبی که در مرداب فرو رفته و در نقاط بسیار دور از زمین بالا می آید به علت این می باشد که چاه های عمیقی در اطراف آن حفر شده است. و بعضی معتقدند بهرام گور که به شکار گورخر علاقه داشته است در این مکان گرفتار گور شده است. حکیم عمر خیام چنین سروده است:
بهرام که گور می گرفتی همه عمر
دیدی که چگونه گور بهرام گرفت
چشمه کوه صفه
اصفهان به علت موقعیت جغرافیایی و وجود رودخانه زاینده رود و کوههای اطراف وهمچنین نقاط برفگیر ،دارای چشمه های متعددومختلفی است ولی وجود چاههای آب و قنوات بسیاری  ازاین چشمه ها را خشکانیده است .بیشترچشمه های اصفهان دراطراف کوههای برفگیر بختیاری است که آب بعضی ازآنها ازنظراملاح معدنی ازگواراترین نوع آب جهان به شمارمیرود.
چشمه هفتون: این چشمه درخیابان مدرس ودرنیم کیلومتری ایستگاه سرچشمه قراردارد.
چشمه خوراسگان: که ازدومنبع سرچشمه میگیرد،یکی درمحل باغ مراد که چشمه ای است قدیمی ودرزمان دیالمه به صورت فندق، قلعه طبرک را احاطه کرده بود. چشمه دوم درپاقلعه ،درمحوطه ای بیضی شکل به عرض 7 متر میباشدکه پس ازطی مسافتی حدودنیم کیلومتر به مسیرچشمه اول میرسد وهردوچشمه، مجموعاً چشمه باقرخان را تشکیل میدهند و ازبزرگترین چشمه های اصفهان است.
چشمه راهروان: درضلع جنوبی خیابان احمدآباد ودرمحله قدیمی باغ مراد واقع است .آب آن پس ازگذشتن ازخیابان سروش به روستای رهروان میرسد و آب آن به مصرف کشاورزی میرسد.


مسجد جامع
این مسجد درسمت شمال اصفهان قراردارد و اهالی آن را مسجد جمعه میگویند.یکی از کهنسالترین مساجد ایران است.این مسجد مجموعه ای ازسبکهای معماری ایران درطول چهارده قرن میباشد.این بنا ازدوران حکمرانی سلطان محمدباسینغر است ومرمرهای صاف ودرخشانی درسقف آن بکاربرده شده است. قسمتی ازآن ابتدا آتشکده بوده وپس ازپذیرش اسلام ازسوی مردم اصفهان تبدیل به مسجد شد ودرزمانهای مختلف بناهایی به آن اضافه شد.
مسجد جامع عباسی(مسجد شاه)
این مسجد مهمترین ،بزرگترین وزیباترین مسجد دوره صفوی دراصفهان است. ازنظراهمیت و عظمت معماری وچه ازجهت متنوع ترین و عالیترین نوع تزیینات خطاطی و نقاشی و کاشیکاری،شاهکاری کم نظیر است.به درستی معلوم نیست،به مناسبت نام سازنده آن(شاه عباس) ویابه علت وسعت و عظمت به این نام معروف شده است.مهمترین قسمت این بنا گنبد عظیم آن است.
مسجد شیخ لطف الله
در ضلع شرقی میدان امام واقع شده، کتیبه های عالی به خط علیرضا عباسی که تا آخر عمر مورد توجه شاه عباس بوده به طوریکه حتی شاه عباس شبها چراغ بدست می گرفته تا او اطراف گنبد را خطاطی نماید، منحصر به فرد است. شیخ لطف الله اهل لبنان بوده و شاه عباس او را از قزوین به اصفهان آورد و این مسجد و مدرسه را به نام او بنا نهاد.
تخت فولاد
اصفهان ازابتدای تاریخ عهد هنر بوده ،به همین مناسبت محل پرورش و دفن معروفترین علما و شعرا کشوروجهان است که گورستان تخت فولاد آرامگاه ابدی آنها ،علاوه بربنای تاریخی ازجهت معماری و هنرهای دیگر بی نظیر میباشد.
گورستان تخت فولاد درجنوب اصفهان وجنوب زاینده رود قراردارد.زمان صفویه گورستان رسمی شهرشد.پس ازاینکه زرتشتیان ،بنا به دستورسلاطین صفوی ،محل سکونت خود در زمینهای تخت فولاد راتخلیه کرده ودرجنوب جلفا ساکن شدند، شاهان صفوی کاخها وباغهای زیبا دراین  منطقه ساختند. ازجمله عمارتهای معروف هفت دست، باغ گلستان،کاخ سعادت آباد دراین منطقه ساخته شد.
آتشکده های اصفهان
پرستشگاههای زرتشتیان را آتشگاه میگویند که مهمترین آنهادراصفهان درکوه آتشگاه بوده است.این کوه در8 کیلومتری غرب اصفهان ودر3کیلومتری جنوب سده است.شهرت سده نیز بواسطه همین کوه آتشگاه است واین کوه تپه ای است به ارتفاع هزارمتر که درمنطقه حاصلخیزاصفهان قراردارد.
کلیساهای اصفهان
دین مسیح دارای سه فرقه بزرگ کاتولیک، ارتدوکس وپروتستان میباشد.قسمت اعظم ارمنیان جلفای اصفهان تابع فرقه ارتدوکس میباشند ولی چون توسط حضرت گریگور دین مسیح را پذیرفته ،آنها راگریگوریان میگویند.ارمنیان اصفهان ابتدا درارمنستان زندگی میکردندکه پیوسته بادولت عثمانی یعنی ترکیه درجنگ و جدال بودند ودرسال1013 به اصفهان کوچ کردندو درجلفا ساکن شدند.پس ازکوچ ارمنیان ،شاه عباس برای آنها حقوق و امتیازات خاصی تعیین نمود.
قدیمیترین کلیسای جلفا،کلیسای هاکوپ(یعقوب مقدس) است که درشمالغربی صحن فعلی کلیسای مریم ساخته شده است.
بعدازهاکوپ،کلیسای گیورک قدیمیترین کلیسا که درخیابان حکیم نظامی قراردارد،میباشد.

کلیسای سنسور:
معروف به کلیسای وانک اززیباترین کلیساهای ایران بشمارمیرود.ازنظرمعماری بی نظیر است و تمام دیوارهای آن منقش به نقاشیهای سبک ایرانی است و دارای تابلوهایی اززندگی حضرت مسیح میباشد.
خانقاه اصفهان
مراکز اجتماع دراویش وفقرا را خانقاه میگویند.دراین مراکزکه علاقه مندان به عرفان و تصرف گرد هم می آیند،محل تعلیم وکلیه امورمربوط به دراویش میباشد.ازخانقاه های فعال و با سابقه اصفهان ،نعمت الهی میباشدکه حدود دو قرن سابقه دارد.

امامزاده های اصفهان

دراصفهان امامزاده های متعددی وجود داردکه شجره نامه برخی از آنها را مشکوک دانسته اند و معروفترین آنها عبارتند از:
امامزاده اسماعیل – امامزاده احمد- امامزاده هارونیه- امامزاده باقر- امامزاذه شاه حمزه
پارکها وفضای سبز اصفهان
اصفهان که درمنطقه مرکزیایران و نزدیک کویرقرارگرفته ازبرکات رودخانه زاینده رود یکی ازسرسبزترین شهرهای ایران است.
بلوکات حاشیه زاینده رود،پیوسته ازدرختان چنار و کبود و غیره مستور بوده است.خوشبختانه دردوسه دهه اخیردولت و شهرداری دوراندیشی نموده و جهت جلوگیری ازسموم ناشی از تمدن ماشینی با احداث پارکها درده ناحیه شهرداری و ممانعت ازریختن فاضلاب کارخانه ها به زاینده رود ،جلوی آلودگی آب و هوا راگرفته اند.همچنین احداث میدانهای ورزشی و   چمن کاری ازجمله درساحل زاینده رود،وگردشگاههایی برای خانواده از دیگر فعالیت آنها بوده است.
سازمان بین المللی یونسکو که حافظ بناها وآثارتاریخی دنیاست ،اصفهان را در زمره 10 شهرزیبای جهان دانسته وسعی درحفظ آثار و بناهای آن دارد.


باغ پرندگان

شهرداری اصفهان به منظور افزایش و تقویت جاذبه های حاشیه زاینده رود اقدام به احداث باغ پرندگان نمود . این باغ افزون بر داشتن جاذبه های تفریحی دارای جنبه های آموزشی علمی و تحقیقاتی نیز می باشد و به لحاظ اینکه گونه های بسیار زیادی از پرندگان در این باغ نگهداری می شود می توان قابلیت ها و بهره بردا ری های آموزشی آنرا بعنوان یک هدف اصلی تلقی نمود .
باغ پرندگان برای اولین بار در ایران توسط شهرداری اصفهان احداث گردیده است و اکنون توسط سازمان رفاهی تفریحی شهرداری اداره میشود .
مساحت داخلی باغ پرندگان 17000 متر مربع می باشد که پوشش توری سقف آن حدودا 40000 متر مربع است و بر روی 16 ستون فلزی به ارتفاع حداکثر 32 متر نصب گردیده است.
درباغ پرندگان اصفهان بیش از 5000 پرنده از گونه‌های مختلف وجود دارد که پرندگان وجود از ایران و دیگر کشورها مانند استرالیا، تانزانیا، چین، اندونزی و ... جمع آوری گردیده است .
محیط زیستهای مختلفی بسته به شرایط زیست طبیعی پرندگان در نظر گرفته شده است
برکه های برای پرندگان آبچر مانند اردکها، فلامینگوها، پلیکان ها  و ...
قفس هـای شیشه ای با امکانـات ویژه برای پرندگانی که امکان  زیست در آب و هوای زمستان اصفهان را ندارند مانند کوکاتوها، طوطی ها، مرغ عشق ها و ...
قفسهای فلزی برای پرندگان شکاری که به دلیل نوع تغذیه امکان رهایی آنها در باغ وجود ندارد مانند عقابها، جغدها، شاهین‌ها و ...
صخره برای پرندگان مناطق سنگلاخی و بیابانی مانند کبک‌ها،تیهوها و بلدرچین‌ها
فضای سبز و پر درخت برای پرندگان مناطق جنگلی مانند: طاووسها، قرقاولها و..
قالی و قالیچه
آنچه از نوشته های باستان شناسان استنباط می شود، آن است که هنرقالی بافی سالها بلکه قرنها پیش دراین خطه وجود داشته وبه تکامل رسیده است.درزمان صفویه اصفهان یکی ازمراکزمهم قالیبافی در ایران گردید.کارگاههای بزرگی ساخته شد.واین کارگاهها درجوار قصرهای سلطنتی پادشاهان صفوی یعنی بین چهلستون و میدان شاه قرارداشت. وسیاحانی چون تاورنیه،شاردن درکتابهای خوداهمیت این فرشهاراستوده اند.امروزه بسیاری ازآنها درموزه های جهان است.
هنرقلمزنی
پرویز بهنام باستان شناس ایرانی،قدمت برنزهایی که نقوش زیبا برروی آن نقش بسته ودرحفاریها بدست آمده مربوط به اقوامی است که قبل ازهخامنشیان درایران زندگی می کرده اند ومحل کشف آنها دراطراف کوههای زاگرس به نام ناحیه ‹آنزان› شناخته می شده است.
از آنجایی که نام اصفهان ‹آنزان›بوده و بعد به ‹گابیان› تبدیل یافته واززمان هخامنشیان به بعد‹گی› وبعد ‹جی› تبدیل شده است.اگراین دو آنزان یکی باشد ،سند معتبری ازقدمت هنرقلمزنی دراصفهان بدست می آید.
ازبهترین سازندگان هنر قلمزنی دراصفهان آقایان حاج محمدحسین اهتمام و حاج عبدالحسین پرورش رامی توان نام برد.
ازجمله صنایع دستی دیگر میتوان از خاتمکاری، میناکاری، قلمزنی، قلمکاری، مینیاتور، نقاشی، تذهیب، منبت کاری، خراطی، پوست دوزی ، نقره سازی، گلابدوزی ، سرامیک، قالیبافی و زرگری نام برد.
بازار اصفهان
بنای قسمت عمده ای ازبازار به سراها وکاروانسراها اختصاص دارد.این اماکن از ارزش تاریخی خاصی برخوردارند.بازاراصفهان که ازدیدنیهای شهر است محل خریدوفروش کالاها وبه خصوص صنایع دستی اصفهان نیز میباشد. و بهترین سوغات اصفهان رانیزصنایع دستی آن تشکیل می دهد.
گز اصفهان
یکی از معروفترین سوغات اصفهان میباشد.مواد اولیه این شیرینی که گزانگبین باشد در اطراف این شهر به عمل می آید.گزانگبین ریشه گیاهی به نام گز میباشد  این درخت در اطراف خوانسار در مناطق خوش آب و هوا به عمل می آید.در اواخر تابستان محصول این درخت آماده برداشت می شود جهت برداشت محصول پوست دباغی شده گوسفند  ( دباله ) زیر درختچه پهن کردهو با چوب به تنه درخت زده تا دانه های زردرنگی مانند ارزن از بدنه آن جدا شودو بعد ناخالصیهای آن را گرفته وبرای تهیه گز مرغوب نیمی از مواد مصرفی دانه های گزونیمی دیگر شکر وبادام یا پسته استفاده میشود. اما امروزه گز بسیار مرغوب به علت گرانی وکمبود مواد اولیه کمتر تهیه میشودواز ماده ای به نام بادکا استفاده میکنند .

/ 0 نظر / 24 بازدید