موقعیت جغرافیائی لاهیجان
شهرستان لاهیجان تا تهران 355 کیلومتر فاصله دارد، از شمال به دریای خزر، از مشرق به لنگرود، از جنوب به رودبار و از مغرب به رشت محدود است، دارای 37 درجه و 11 دقیقه عرض شمالی و 50 درجه طول شرقی است، شهرستان لاهیجان در دامنة شمالی سبزوخرم البرز قرار گرفته و ارتفاع آن از سطح دریا 19 متر است، آب‌وهوای لاهیجان مانند سایر نقاط گیلان معتدل و بارندگی آن زیاد است.
لاهیجان شهری است قدیمی‌و بنای آن را به لاهیج‌بن‌سام‌بن‌نوح نسبت می‌دهند و همین امر قدمت آن را می‌رساند، در سابق به‌نام دارالاماره یا دارالامان معروف بود و بعدها به نام لاهیجان‌المبارک نامیده شده است، در قرن هشتم هجری به استناد گفته‌های حمدالله‌مستوفی لاهیجان و فومن دارالملک جیلانات بوده‌اند هم او گوید محصول لاهیجان برنج و ابریشم و مقدار کمی‌غلات است و در ان مرکبات و میوه‌های گرمسیری به‌مقدار زیاد به‌عمل می‌آید. در سال 706 ه. ق به تصرف اولجایتو در آمد و سپس محل اقامت امیرکیائی شد و بعد از انقراض این سلسله مقر حکام صفوی بیه‌پیش گردید، لاهیجان از زمین‌لرزه‌ها و کشت و کشتارها و آتش‌سوزیها و امراض مسری متحمل خسارات جانی و مالی زیاد شده است. آثار تاریخی لاهیجان عبارتند از: بقعه‌ چهار پادشاه، ساختمان قدیمی‌این بنا به استناد تاریخ سنگهایی که بر روی قبور گذاشته‌اند متعلق به قرون قبل از هفتم هجری است، در این بقعه سه‌تن از سادات کیا در سه آرامگاه جدا از هم به‌نام آرامگاه سیدخورکیا و سیدرضا و سیدرضی‌کیا مدفونند، همانطورکه از نام بقعه مستفاد می‌شود باید قبر دیگری هم از خاندان سادات کیا به ‌نام سیدعلی در این بقعه باشد و بقعه شیخ خانور در نزدیکی لاهیجان از آثار اوایل قرن نهم هجری و آرامگاه شیخ‌زاهد و سیدرضاکیا و غلام‌شیخ می‌باشد و بقعه میرشمس‌الدین که ساختمان آن متعلق به دوران صفویه است، مسجدجامع و مسجد اکبریه. از بخشهای معروف تابع لاهیجان آستانه است که اخیرا به شهرستان تبدیل شده، بر سر راه رشت به لاهیجان قرار گرفته، دارای 49 درجه و 57 دقیقه طول شرقی و 37 درجه و 120 دقیقه عرض شمالی است، در قدیم کوجان نام داشته است، مقبرة سید جلال‌الدین‌اشرف در آنجاست که دارای قبه و حرم و رواق و مسجد بزرگی است و زیارتگاه می‌باشد.

موقعیت جغرافیائی لنگرود
شهرستان لنگرود تا تهران 340 کیلومتر فاصله دارد، از شمال و شمال‌غربی به لاهیجان، از شمال‌شرقی به دریای خزر، از مشرق به رودسر، از جنوب به رودبار و از مغرب به لاهیجان محدود است، دارای 37 درجه و 11 دقیقه عرض شمالی و 50 درجه و 10 دقیقه طول شرقی است، در دامنة کوه قرار گرفته و ارتفاع آن از سطح دریا 5 متر است،‌دارای آب‌وهوای معتدل و مرطوب است، رود لنگرود آن را به دریا متصل می‌کند و به‌وسیله شلمان‌رود و لنگرود مشروب می‌شود. طبق قانون تقسیمات کشور ایران سال 1316 ه. ش بخش شهرستان رشت گردید. در دی‌ماه 1320 تابع شهسوار شد در خرداد 1324 جزو لاهیجان گردید، سرانجام در خرداد 1338 به شهرستان تبدیل شد. با نام لنگرود در سال 512 ه. ق زمان سلطنت سلطان محمد بن ‌ملکشاه ‌فرامرزبن ‌مردانشاه ‌لنگرودی که از زندان خارج شد و به کمک علاءالدوله علی‌مازندرانی از اصفهان به طبرستان و از آنجا به لنگرود مراجعت کرد آشنا می‌شویم. فتحعلیشاه قاجار لنگرود و توابع آن را به یکی از منجم‌باشیهای دربار خود اعطا کرد و او منجم‌باشی گیلانی است که اجدادش و اولادان وی همیشه سمت منجم‌باشی دربار سلطنتی را بعهده داشته‌اند. آثار تاریخی آن عبارتند از: مسجدجامع و بقعه‌ای به‌نام سیدحسن‌کیا.
شهرستان رودسر تا تهران 326 کیلومتر فاصله دارد، از شمال به دریای خزر، از مشرق به رامسر، از جنوب به سلسله جبال البرز محدود است، دارای 37 درجه و 7 دقیقه عرض شمالی و 50درجه و 18 دقیقه طول شرقی است، در جلگة سبز و خرمی‌در جنوب دریای خزر واقع شده ارتفاع آن از سطح دریا 5 متر است، آب‌وهوای ان معتدل و مرطوب است،‌ رود پلرود از آن می‌گذرد. برطبق قانون تقسیمات کشور ایران سال 1316 ه. ش بخش شهسوار گردید، در دی‌ماه 1320 تابع رشت شد و در خردادماه 1324 جزو لاهیجان بود، سرانجام در خردادماه 1337 به شهرستان تبدیل شد. این شهرستان سابقا هوسم نام داشته و بعدها نام آن به رودسر تبدیل شده است. در زمان ظهیرالدین‌مرعشی مورخ و امیرگیلانی در قرن نهم ه. ق بدین نام معروف بوده است.
شهرستان طالش تا تهران 451 کیلومتر فاصله دارد، از شمال به آستارا، از مشرق به دریای خزر، از جنوب به شهرستان صومعه‌سرا و فومن و از مغرب به خلخال محدود است، مرکز آن شهر هشت‌پر است که دارای 37 درجه و 48 دقیقه عرض شمالی و 48 درجه و 55 دقیقه طول شرقی است، در مغرب طالش سلسله جبال البرز کشیده شده که حد طبیعی این شهرستان با شهرستانهای اردبیل و خلخال را تشکیل می‌دهد، سلسله جبال البرز در این شهرستان موازی با ساحل دریا و تقریبا شمالی و جنوبی است، آب‌وهوای آن مرطوب و معتدل است و باران سالیانه‌اش نسبتا زیاد است، رودخانه‌های این شهرستان عموما از ارتفاعات البرز سرچشمه گرفته در قسمت جلگه‌ای پس از مشروب کردن شهرستان به دریای خزر منتهی می‌گردند مهمترین آنها رودخانه‌های شاندرمن، ماسال، شفارود و گرگانرود و غیره است. ناحیه طالش تا انعقاد عهدنامة گلستان تماما جزو ایران بود و لنکران مرکز آن به شمار می‌رفت اینک رود آستارا طالش ایران را از طالش اتحاد جماهیر شوروی جدا می‌کند، طالشیها به لهجة طالشی که یکی از لهجه‌های اطراف دریای خزر است تکلم می‌کنند.

جاذبه های لاهیجان

پل خشتی لنگرود
این پل روی رودخانه ای که لنگرود نام دارد و آب آن از یکی از نهرهای سفیدرود است،و از میان داخل شهر می گذرد، بناء شده است. طول این پل بالغ بر 37 متر است و عرض آن 5/4 متر و ارتفاع بلندترین نقطه پل از سطح رودخانه 70/9 سانتی متر است. که دو قسمت شهر فشکالی محله را به راه پشته متصل می سازد. این پل را شخصی به نام (حاجی آقا پرد) ساخته و بنابر روایتی پل مزبور در محل پل قدیمی بدستور حاجی آقا بزرگ منجم باشی، در زمان سلطنت فتحعلی شاه، ساخته شده است. و در کتاب (دارالمرز ولایت ،گیلان،رابینو) در مورد این پل چنین آمده است: پل خشتی لنگرود،پلی که با آجر و ساروج ساخته شده و دارای دو دهانه فراخ برای عبور کشتی است،37 متر طول و12 متر ارتفاع دارد و مربوط به دوران صفویه است،گو آنکه بعضی به عهد تیموری نسبت می دهند ولی سندی در این باره در دست نیست.

منزل قدیم منجم باشی
این خانه که در فشکالی محله لنگرود است،یکی از آثار قدیمی و تاریخی لنگرود به شمار می رود. خانه منجم باشی در فشکالی محله و جنب سبزه میدان لنگرود از املاک این خاندان است که تا امروز باقی مانده و در اصل شامل بیرونی ،اندرونی،خلوت خانه،مسجد،حمام و اصطبل بوده است.

باغ معروف منجم باشی
یکی دیگر از آثار دیدنی لنگرود باغ معروف منجم یاشی لنگرودی در روستای دیوشل بوده است. وی در این دهکده کاخی ساخته و طرح باغی ریخته بود و بنای این کاخ را از افتخارات خود می دانست.

مجتمع جهانگردی چاف- چمخاله
یکی از آثاری که اخیرا بنا گردیده و از آثار دیدنی لنگرود به شمار میرود،مجتمع جهانگردی چاف چمخاله است این بنا که در 15 کیلومتری شهر لنگرود و در کنار رودخانه ای که مسیر آبش به طرف دریا است،قرار دارد. اراضی محدود این مجتمع 110 هکتار است که در مرحله اول احرای ساختمانی آن در 40 هکتار متر مربع بوده که جمعا 22000 متر مربع وسعت زیر بنای آن بوده و یک میلیون متر مربع نیز فضای محوطه سازی شده دارد. این مجتمع دارای 41 دستگاه ویلا،30 مهمانخانه،2 بلوک آپارتمانی، و همچنین دارای یک ساختمان اداری و یک سینما و تأسیساتی ورزشی مانند استخر شنا و یک درمانگاه است و از آبانماه سال 1261 در اختیار سپاه گیلان است و اخیراً سپاه مجدداً آن را در اختیار سازمان جهانگردی قرار داده است.

پل خشتی قدیمی نالکیاشر
یکی از آثار باستانی،قدیمی و دیدنی در شهرستان لنگرود است که قدمتش به حدود دوره صفویه می رسد. این پل خشتی که در مسیر روستای لیالستان از روستاهای لاهیجان،به نالکیاشر است،از ابنیه قدیمی محسوب می شود. که به طرز جالب و زیبای دیدنی ساخته شده است.

لیلاکوه
لیلاکوه کوهی است در نزدیکی شهر لنگرود در استان گیلان در شمال ایران که دامنه‌های این کوه امروزه تبدیل به قطب قهوه‌خانه‌ای گیلان شده است

آرامگاه شیخ زاهد گیلانی
این بنای تاریخی در بیرون شهر لاهیجان و در روستای شیخانه ور، بر سر راه لاهیجان به لنگرود و بر دامنه کوه واقع شده است و به تاج الدین ابراهیم، ملقب به شیخ زاهد گیلانی تعلق دارد.
تنها کتیبه موجود این بنا، به خطی نه چندان خوش روی صندوق چوبی قدیمی مزار شیخ است که تاریخ 832 هـ. ق دارد. سبک معماری این اثر ویژگی های قرن هشتم یا نهم را نشان می دهد. سه طرف بنای اصلی دارای ایوان است در حجره اول مشرف بایوان شمالی قبر سید رضی بن مهدی الحسینی الباشکجانی وصندوق چوبین منتسب به شیخ زاهد هم در آنجا قرار دارد. همچنین، در همین اتاق و در کنار قبر اخیر, قبر بلند کاشی‌‏کاری شده‌‏ای قرار دارد که به روایتی، مدفن غلام شیخ زاهد و به روایتی دیگر آرامگاه پسر تیمور گورکانی است. بنای اصلی بقعه از داخل به شکل مربع و به ابعاد 610 سانتی متر است و با چهار گوشوار که بر چهار کنج بنا ساخته‌‏اند، طاق را جمع کرده به شکل گنبد در آوردند و بقیه بام، سفالین است.

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٢:۱۸ ‎ب.ظ ; ۱۳۸۸/٩/٤