اثر طبیعی و ملی سوسن سفید با مساحتی بالغ بر 6/0 هکتار در سال 1355طی مصوبه شماره 71 مورخ 6/5/55 شورایعالی محیط زیست به مجموعه مناطق تحت مدیریت سازمان پیوست.


موقعیت جغرافیایی:
این اثر با 4061010 تا 4066290 عرض جغرافیایی و 392825 تا 393768 طول جغرافیایی در داماش از توابع شهرستان رودبار و در استان گیلان واقع گردیده است.



ویژگیهای منطقه:
این اثر رویشگاه و ذخیره گاه ژنتیکی گیاه کمیاب و منحصر به فرد سوسن سفید یا سوسن چلچراغ است. این اثر در ماه خرداد دوستداران و طبیعت گردان فراوانی را به سوی خود جلب مینماید. از گونه های مهم گیاهی میتوان از آقطی؛ گزنه؛ بنفشه؛ سرخس؛ گل قاصد؛ شبدر وحشی و سرخ ولیک نام برد. نام برد.



در میان انواع سوسن ، معروف ترین آن ها نزد ایرانیان سوسن سفید ( Lilium candidum ) یا سوسن آزاد است که به نام سوسن ده زبان یا سوسن گل دراز نیز شناخته شده است . هر چند که به نظر می رسد که گاه به خاطر فراوانی و تشابه گل زنبق ( / زنبک یا چمبک ) با سوسن سپید ، زنبق سفید از تیره Iridaceae را نیز بجای سوسن آزاد یا سوسن سپید از تیره Liliaceae گرفته و به کار برده اند و یا سوسن زرد را نیز سوسن رشتی یا زنبق رشتی نیز نامیده اند .


با این همه یکی از گونه های نادر گل سوسن که بومی برخی مناطق شمالی ایران زمین است ، سوسن چلچراغ نام گرفته است :

تیره: لی لیوم Lilium

نام علمی Lilium ledebouri

نام بومی و ملی : سوسن چلچراغ



• چرایی نام نهادن : از آنجا که شکوفه‌های این گل با رنگ سفید به صورت واژگون باز می شوند نام سوسن چلچراغی به خود گرفته است.انتهای گلبرگ های آن پوشیده از دانه‌های برجسته و پرچم های آن بسیار بلند است.

• درازا : نزدیک به یک متر

• گل دهی: خرداد ماه و اوایل تیرماه

• رویشگاه بومی : این گیاه به طور خودرو در دو نقطه از جهان می روید :

1- داماش از توابع جیرنده عمارلو در استان گیلان 2- لنکران در جمهوری آذربایجان

در سال ۱۳۵۴ خورشیدی گیاه شناسى به نام « لدربورى » ‏Lederbouri‏ در منطقه ‏داماش موفق به شناسایى این گونه نادر شد و پس از آن ‏‏« سوسن چلچراغ » مورد توجه قرار گرفت.






‏ سوسن چلچراغ به غیر از روستاى کوچک داماش در‎ ‎منطقه رودبار در بخش عمارلو و منطقه لنکران ‏جمهورى آذربایجان در هیچ کجاى جهان یافت نشده است؛ پس از معرفى ‏این گل به دولت ایران در همان زمان از سوى شوراى عالى محیط زیست ‏در زمره آثار زیست محیطى ملى کشور به ثبت رسید و طى این سال ها ‏رویشگاه سوسن چلچراغ در روستاى داماش به مساحت ۴ هکتار تحت ‏حفاظت قرار گرفته است.‏‏

زمان ‏رویش این گل در‎ ‎خردادماه و اوایل تیرماه است که به صورت گلی با ‏قامت بلند به شکل واژگون شکفته ‎می شودو از همین روی سوسن چلچراغ نام گرفته است. این گل با‎ ‎رنگی سفید باز ‏شده و انتهای گلبرگ های آن پوشیده از دانه های برجسته و پرچم های‎ آن بسیار بلند است.

سوسن چلچراغ به دلیل این همه زیبایی و ارزش، از سال 1355 رسما‏‎ ‎توسط سازمان حفاظت محیط زیست مورد حفاظت قرار گرفت و در ‏فهرست آثار ملی طبیعی کشور‎ ‎ثبت شده است. با توجه به نادر بودن این گل ملی ‏ثبت شده در فهرست میراث طبیعی، سازمان محیط‎ ‎زیست اطراف رویشگاه طبیعی سوسن چلچراغ را محصور نموده و اعلام کرده است که هر گونه بهره برداری از آنجا تنها ‏با مجوز رسمی از‎ ‎دفتر نظارت و بازرسی سازمان محیط زیست کشور ‏ممکن خواهد بود.

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ۱:٥٤ ‎ب.ظ ; ۱۳۸۸/٩/٤