تصرف و پس‌گیری جزیره هرمز که به مدت ۱۱۶ سال در اشغال امپراتوری پرتغال بود در سال ۱۶۲۲ و با کمک کمپانی هند شرقی صورت گرفت. پرتغالی‌ها نخستین بار در سال ۱۵۰۶ میلادی (۸۸۵ خورشیدی) به سرپرستی ناخدا آلبوکرک دریانورد مشهور پرتغالی وارد خلیج فارس شدند و پس از مدتی قشم، جزیره هرمز و گمبرون (بندرعباس فعلی) را کاملاً" تصرف کردند. در این نبرد از کشتی‌های بریتانیاو توپخانه آنها نیز استفاده شد. امامقلی خان از سرداران نامدار شاه عباس یکم فرمانده ایرانیان در این رزم بود.

 

شاه اسماعیل یکم در آن زمان قصد مبارزه با آنان رانداشت و همکاری مشترک با این سردار پرتغالی را در دستور کار خود قرار داد. این سیاست شاه اسماعیل یکم باعث شد رفته رفته پرتغالی‌ها در آن نواحی قدرت گرفته و با ساختن یک پایگاه بزرگ دیگری در مسقط (عمان امروزی) کاملاً" بر منطقه مسلط شوند. بنابراین شاهان دیگر صفوی قادر نشدند آنان را از آن ناحیه بتارانند و این در حالی بود که قوای پرتقالی با حکام ایرانی به شکلی تحقیرآمیز رفتار می‌کردند. سرانجام در سال ۱۶۲۱ میلادی (۱۰۰۰ خورشیدی) برابر با عهدنامه بین بریتانیا و ایران، قرار شد تا ایران با کمک کمپانی هند شرقی به شیئه‌ای متحد بر ضد پرتقالی‌های وارد عمل شوند.

تصرف گمبرون و قشم

امام‌قلی خان حاکم فارس و از سرداران صفوی، در آغاز بندر گمبرون (بندر عباس کنونی) را تصرف کرد و بعد از آن یک دسته از کشتی‌های انگلیسی برای انتقال نیرو به قشم به خدمت او در آمدند

حمله به هرمز

پس از تصرف قشم کشتی‌های انگلیسی با تجدید قوا در بندر گمبرون در حالی که دهها هزار سرباز ایرانی بر قایق‌ها سوار بودند، حمله اصلی را به قلعه هرمز که در تصرف پرتغالی‌ها بود آغاز کردند. نیروهای ایرانی به فرماندهی امامقلی خان در جزیره هرمز پیاده شدند و نبرد سختی با پرتغالی‌ها و متحدان محلی آغاز کردند. نیروی دریایی بریتانیا نیز در دریا کشتی‌های پرتغالی را به توپ بستند و بزرگترین کشتی پرتغال‌ها با نام سان پدرو را به آتش کشیدند. کشتی‌های دیگر نیز یکی پس از دیگری به توپ بسته شدند. نبرد فتح قلعه ۷۲ ساعت طول کشید. در پایان مدافعان باقی‌مانده پرتغالی همگی تسلیم شده و قلعه به دست ایرانیان می‌افتد

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ۱۱:۱٠ ‎ق.ظ ; ۱۳٩٢/٢/٤

 

قِشم جزیره‌ای در خلیج فارس و در استان هرمزگان ایران است.

این جزیره در دوران ساسانیان ابرکاوان نام داشته‌است

جغرافیای سیاسی

در سال ۱۳۸۵ این شهرستان به سه بخش مرکزی و بخش شهاب و بخش هرمز ۷ دهستان تقسیم شده بود.

طبق آخرین تقسیمات کشوری امروزه شهرستان قشم ۶۴ شهر و روستا دارد که مهم‌ترین آنها عبارت‌اند از:

  • ۱ - تولا(قشم)
  • ۲ - دفاری
  • ۳ - حمیری
  • ۴ - جزیره لارک (جزء جزیره قشم)
  • ۵ - درگهان (در سال ۸۵ تبدیل به شهر شده‌است)
  • ۶ - هلر
  • ۷ - گیاهدان
  • ۹ - رمچاه
  • ۱۰ - جی‌جیان
  • ۱۲ - باغ بالا
  • ۱۳ - توریان
  • ۱۴ - تُم‌سنتی
  • ۱۵ - زینبی
  • ۱۶ - پی‌پشت
  • ۱۷ - کوشه قشم
  • ۱۸ - کاروان(قشم)
  • ۱۹ - گربدان
  • ۲۰ - زیرانک
  • ۲۱ - کردوا
  • ۲۲ - مسدوم
  • ۲۳ - خالدین
  • ۲۴ - مسن
  • ۲۵ - شیب دراز
  • ۲۶ - دیرستان
  • ۲۷ - برکه خلف
  • ۲۸ - جزیره هنگام شامل روستاهای هنگام(هنگام جدید)
  • ۲۹ - هنگام کهنه
  • ۳۰ - هنگام غیل (جزیره هنگام جزء جزیره قشم)
  • ۳۱ - ریگو
  • ۳۲ - بند حاج علی
  • ۳۳ - قندیل
  • ۳۴ - نخل گل
  • ۳۵ - بندرلافت
  • ۳۶ - طبل(روستا)
  • ۳۷ - ملکی
  • ۳۸ - هفت رنگو
  • ۳۹ - سلخ
  • ۴۰ - گمبران
  • ۴۱ - سهیلی
  • ۴۲ - تنبان
  • ۴۳ - گورزین
  • ۴۴ - دهخدا(روستا) (خور خران)
  • ۴۵ - گوران(قشم)
  • ۴۶ - نغاشه
  • ۴۷ - دوربنی
  • ۴۸ - بندردولاب
  • ۴۷ - گوری(روستا)
  • ۵۰ - مرادی
  • ۵۱ - درکو
  • ۵۲ - دوستکو
  • ۵۳ - کانی(روستا)
  • ۵۴ - چاهو شرقی
  • ۵۵ - تمکز
  • ۵۶ - کنار سیاه(قشم)
  • ۵۷ - چاهوغربی
  • ۵۸ - سرریگ
  • ۵۹ - باسعیدو
  • ۶۰ - رمکان
 

(سوز هرمز و قشم حوزه شهری‌اند و در سال ۸۵ بندر درگهان به حوزه شهری اضافه شد.)

 

شهر قشم در شرقی‌ترین نقطه جزیره واقع شده‌است و به رغم آنکه این شهر نسبت به کل جزیره مرکزیت هندسی ندارد، اما به علت موقعیت مهم استراتژیک آن (دید گسترده به جنوب، شمال و شرق، دید به تنگه هرمز، نزدیکی به بندرعباس و...) از قدیم واجد اهمیّت بوده و عمده‌ترین سکونتگاه جزیره محسوب می‌شده‌است. انتخاب شهر قشم به عنوان پایگاه اصلی توسعه منطقه آزاد تجاری-صنعتی قشم نیز بر اهمیت این شهر افزوده‌است

بنادر مهم صیادی و تجاری

به دلیل بازار پر رونق و ورود کالا های بسیار مهم از کشور های حاشیهٔ خلیج فارس به این جزیره ، وجود بنادر مهم و همچنین بنادر اختصاصی بسیار مهم می باشند . چنان که در قدیم بنادر صیادی و بنادر تجاری در کنار یک دیگر قرار داشته ولی اکنون به دلیل رونق اقتصادی بنادر به صورت اختصاصی و ویژه امور خدمات به کشتی های تجاری و صیادان را انجام میدهند . بنادر مهم و صیادی شهرستان قشم به تر تیب زیر می باشند .

۱ - بهمن ۲ - شهید ذاکری ۳ - سلخ ۴ - مسن ۵ - سوزا ۶ - کاوه ۷ - لافت ۸ - درگهان ۹ - باسعیدو ۱۰ - فجر ۱۱ - شرکت نفت ۱۲ - رمچاه ۱۳ - کندالو ۱۴ - طبل ۱۵ - هنگام

جزیره ها

جزیره های بزرگ پیرامون قشم: جزیره هنگام، هرمز و لارک هستند. بعضی جزیره های کوچک اطراف قشم وجود دارند که فاصله کمی با ساحل جزیره دارند و هنگام برکشند و فروکشند ( جزر و مد ) به ساحل جزیره میپیوندند و میگسلند همین باعث نامگذاری این چند جزیره کوچک بعنوان جزایر ناز شده است که گویی در پیوستن به جزیره ناز می کنند !

عمده فعالیت صورت گرفته دراین جزایر صیادی است. به تازگی طبیعت بکر و ساحل زلال این جزایر مورد توجه گردشگران قرار گرفته است، که در این میان جزیره هنگام به خاطر نزدیکی به جزیره قشم و زیستگاه دلفینها، آهو ها (جبیرها) و تنها پارک کروکودیل ایران بیشتر از بقیه جذب گردشگر می نماید.

 

ترکیب جمعیتی (طبق سرشماری آبان‌ماه سال ۱۳۸۵):

  • جمعیت کل جزیره قشم: ۹۸٫۸۲۹ نفر
  • عده مردان جزیره: ۴۹٫۷۴۲ نفر
  • عده زنان جزیره: ۴۹٫۰۸۷ نفر
  • عده کودکان زیر یک‌سال: ۲٫۲۶۸ نفر
  • عده کودکان زیر پنج سال: ۱۱٫۸۰۰ نفر

مهاجرت: علاوه بر جمعیت بومی و ساکن، جزیره قشم دارای جمعیت غیربومی و مهاجر بسیاری است که به‌طور عمده در بخش‌های تجارت، بازرگانی، صنایع و معادن، ادارات و دوایر دولتی و ارگان‌ها، بانک‌ها، تشکیلات سازمان منطقه آزاد قشم و دیگر بخش‌های خدماتی به فعالیت اشتغال دارند. ضمن آنکه شمار قابل توجهی گردشگر نیز - همواره به‌ویژه در فصل‌های پاییز و زمستان و تعطیلات نوروزی - وارد جزیره می‌شوند.

زبان و گویش:زبان اصلی مردم قشم، مانند تمام مردم ساکن بنادر و سواحل جنوب کشور و دیگر جزایر، فارسی است ولی با گویش بندری صحبت می کنند که برای همه مردم و مسافرانی که به جزیره مسافرت می‌کنند قابل درک و فهم است. لهجهٔ محلی و متداول مردم قشم در شهرها و روستاهای آن تقریباً یکسان است . به‌طور کلی باید گفت زبان محلی قشمی، آمیخته‌ای از بان‌های عربی، فارسی، بندری، هندی و انگلیسی است.

دین و مذهب: اکثریت مردم شهرستان قشم مسلمان و پیرو مذهب تسنن (شافعی) اند.اصل مردم جزیره قشم کاملا پیرو مذهب تسنن شافعی هستند

جغرافیای طبیعی

 

خلیج فارس با مساحت ۲۲۵۰۰۰ کیلومترمربع، عرض‌های متفاوت دارد. کمترین عرض آن ۱۸۰ کیلومتر و بیشترین عرض آن ۳۰۰ کیلومتر است. طول خلیج فارس از دهانه اروندرود تا تنگه هرمز ۹۰۰ کیلومتر است. عمق آب‌های خلیج فارس به‌طور متوسط در شرق بین ۵۰ تا ۸۰ متر و در غرب حدود ۱۰ تا ۳۰ متر است. ژرف‌ترین نقطه خلیج فارس گودالی است به عمق ۹۳ متر که در ۱۵ کیلومتری جنوب جزیره تنب بزرگ واقع شده‌است. خلیج فارس از مراکز مهم صید ماهی و مروارید است و در کف آن توده‌های وسیع مرجانی دیده می‌شود. به علت ادامه طبقات نفت‌خیز زاگرس به سمت جنوب، در لایه‌های زیرین خلیج فارس منابع مهم نفت و گاز وجود دارد که بخش بزرگی از آن به بهره‌برداری رسیده‌است. به علت پهنای کم تنگه هرمز، جزر و مد خلیج فارس همیشه اندکی عقب‌تر از جزر و مد دریاهای آزاد صورت می‌گیرد.

تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین راه‌های آبی جهان است. این تنگه، ارتباط ۹۰۰ کیلومتر راه آبی جنوب کشور را به آب‌های آزاد جهان- از طریق دریای عمان- میسر می‌سازد. تنگه هرمز نزدیک به ۵۵ کیلومتر عرض دارد و عمیق‌ترین نقطه آن (در شمال جزیره مسندام) ۱۸۲ متر است.

موقعیت جغرافیایی قشم این جزیره از شمال به شهر بندرعباس، مرکز بخش خمیر و قسمتی از شهرستان بندر لنگه، از شمال‌شرقی به جزیرهٔ هرمز، از شرق به جزیرهٔ لارک، از جنوب به جزیرهٔ هنگام و از جنوب غربی به جزایر تنب بزرگ و کوچک و بوموسی محدود می‌گردد. فاصله جزیرهٔ قشم (از بندر قشم) تا بندرعباس ۸/۱۰ مایل (۲۰ کیلومتر)، تا بندر هرمز ۷۲/۹ مایل (۱۸ کیلومتر)، جزیره لارک (تا مرکز دهستان لارک) ۸۵/۴ مایل (۹ کیلومتر)، تا جزیره بوموسی ۰۱/۸۸ مایل (۱۶۳ کیلومتر) و جزیره تنب بزرگ ۵۵/۶۱ مایل (۱۱۴ کیلومتر) است.

مساحت جزیره

مساحت جزیره ۱۴۹۱ کیلومترمربع، حدود 2/5 برابر دومین جزیره بزرگ خلیج فارس یعنی بحرین است. طول جزیره از بندر قشم، تا بندر باسعیدو در انتهای جزیره را در منابع مختلف بین ۱۰۰ تا ۱۳۰ کیلومتر تخمین زده‌اند و بیشتر روی طول ۱۱۵ و ۱۲۰ کیلومتر تکیه شده‌است. در گزارش توجیهی اجرای قانون تعاریف، طول سراسری جزیرهٔ قشم را ۱۲۰ کیلومتر ذکر کرده‌اند. عرض جزیره، در نقاط مختلف متفاوت بوده و به‌طور متوسط دارای سه عرض: کم (بین طبل و سلخ)، زیاد (بین لافت کهنه و شیب دراز) و متوسط (در منطقه اسکان) است. با این وجود، عرض متوسط جزیره قشم را ۱۱ کیلومتر می‌توان محسوب داشت.

زمین‌شناسی قشم

  • تاریخچه زمین‌شناسی و تکتونیک منطقه: بخش شمالی خلیج فارس قسمتی از بخش جنوب شرقی زون ساختاری زاگرس را تشکیل می‌دهد که با روند کمربند چین‌خورده - راندگی شمال غربی - جنوب شرقی در اثر آخرین فاز کوه‌زایی آلپین در پلیو - پلیئستوسن چین‌خورده و دگرریخت شده‌است. سازندهای زمین‌شناسی این کمربند ممکن است محدوده سنی دیرینه‌زیستی پیشین تا ترشیری داشته باشند و شامل دیاپیرهای منسوب به پالئوزوئیک پیشین به نام سری هرمز بوده که تا عهد حاضر به طرف سازندهای بالایی و تا روی زمین فعال بوده‌اند. بر اساس نظر اکثریت زمین‌شناسان این منطقه از نظر تکتونیکی از زمان ترشیری پسین به عنوان ناحیه فعال تکتونیکی بخش جنوبی پیشانی دیگر ریختی یا کمربند همگرایی (بین‌النهرین و حوزه خلیج فارس) و همچنین حاشیه‌های صفحه فشارشی و برخوردی قاره ایران - عربی، فعال بوده‌است.

گنبد نمکی نمکدان

کوه نمکی - کوه نمکدان - در قسمت جنوب غربی جزیره، ویژگی عمده مجموعه کوهستانی غربی را تشکیل می‌دهد. این کوه که به شکل مخروط است تا ارتفاع ۳۹۷ متر (قلهٔ کوه نمکدان) می‌رسد. ساختار نمکی این کوه از انباشته شدن صخره‌های آذرین با رسوبات تشکیل شده‌است. کوه گنبد نمکی، با بقایای معادن نمک باستانی و چشمه‌های آب شور، به خودی خود یک ”اثر تاریخی طبیعی دیدنی“ با امکانات آموزشی و تفریحی را به وجود آورده‌است.

دره ستارگان

 

روستای برکه خلف در فاصله پنج کیلومتری از ساحل جنوبی جزیره قرار گرفته‌است. در شمال این روستا یکی از زیباترین جلوه‌های فرسایش در جزیره قابل مشاهده‌است. اهالی منطقه به این روستا استاله کفته می‌گویند. اما، نام دره ستاره‌ها برای این پدیده کم‌نظیر زمین‌شناسی جاافتاده‌است.

به دلیل شکل ویژه این دره و انواع حجم‌ها و پدیده‌های فرسایش موجود در آن وزش بادهای تند و گردش هوا در لابه‌لای ستون‌ها و حفره‌های موجود در دره تولید صدا می‌کند و به دلیل این صداها است که اهالی معتقدند با تاریک شدن هوا این دره محل آمد و شد ارواح و اجنه‌است و بنابراین از ورود به آب در شب خودداری می‌کنند.

دره ستاره‌ها در واقع یک ناحیه فرسایش یافته توسط آب‌های سطحی، رگبارهای فصلی و تندبادها است. فلات اولیه که هنوز در بخش شمالی به‌صورت کم و بیش دست نخورده باقی مانده، در ارتفاع بین ۷ تا ۱۵ متری از کف دره قرار دارد و جنس آن ماسه سنگ با سیمان آهکی سست و پر از پوسته‌های فسیلی است. مخروط‌های نوک‌تیز، ستون‌نها و ستونک‌های فرسایشی، آرک‌ها و تیغه‌ها و دیواره‌های نواری از جمله بخش‌هایی هستند که در این دره مشاهده می‌شوند.

به دلیل سست بودن جنس لایه‌ها، می‌توان انتظار داشت که پس از هر بارندگی شدید (که به ندرت اتفاق می‌افتد) تغییرات محسوسی در مورفولوژی دره صورت پذیرد.

دژهای پرتقالی در قشم

 
 

آثار دژ پرتقالیها در شهر قشم و دژهای دیگری در خاور لافت ، موسوم به دژهای نادری - که با توپهای بزرگ آن روزگار مجهز بوده است -، در قشم دیده میشود . این دژ ، وظیفه پشتیبانی قلعه هرمزرا بر عهده داشته که شامل تامین آب شیرین برای قلعه پرتقالی هرمز بوده است . بنای این قلعه در ۱۶۲۱ میلادی باعث شد شاه عباس بزرگ اقدام به جنگ بر ضد پرتقالیها و اخراج آنان از سواحل خلیج فارس نماید .

لرزه خیزی قشم

در ساعت ۱۲ و ۳۴ دقیقه و ۲۵ ثانیه روز سه‌شنبه ۲۱ تیرماه ۱۳۸۴ زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۶/۴ در استان هرمزگان رویداد که در مناطقی از استان از جمله جزیره قشم احساس شد. کانون این زمین‌لرزه در مختصات ۰۷/۲۷ درجه عرض شمالی و ۹۱/۵۵ درجه طول شرقی، در حوالی گچین در غرب بندرعباس و در فاصله ۱۹ کیلومتری بندر درگهان (در جزیره قشم) اعلام شد. تنها پس‌لرزه ثبت شده این زمین‌لرزه که امکان ثبت و تعیین محل آن وجود داشته، در ساعت ۱۶ و ۱۱ دقیقه همان روز و به بزرگی ۸/۲ روی داده‌است.

سواحل

 

جزیره قشم با وسعتی نزدیک به ۱۵۰۰ کیلومترمربع، بیشترین سواحل و کرانه‌ها را در بین جزایر خلیج فارس به خود اختصاص می‌دهد. سواحل زیتون، سیمین، جزایر ناز، سوزا، مسن، شیب‌دراز، سلخ و دوستکو از دیدنی‌ترین سواحل جزیره قشم محسوب می‌شوند. از ویژگی‌های ساحل شناختی این جزیره، تنوع سواحل صخره‌ای، ماسه‌ای و گلی آن است که چنین خصوصیتی به‌طور یک جا در کمتر جزیره‌ای یافت می‌شود. سواحل شنی و ماسه‌ای نقره‌فام و سیمین براق نیز از دیگر انواع سواحل در جزیره قشم محسوب می‌شوند. ساحل صخره‌ای زیتون، ساحل شنی سیمین و سواحل گلی لافت و جنگل‌های حرا تنوع سواحل قشم را نشان می‌دهند. ساحل صخره‌ای ریگو معروف به ساحل لاک‌پشت‌ها نیز از دیگر سواحل زیبای جزیره قشم است که لاک‌پشت‌ها در آنجا برای نفس‌گیری و تغذیه به روی آب می‌آیند. سواحل زیبای جزیره هنگام در دو کیلومتری خط ساحلی جنوب جزیره قشم زیستگاه دلفین های باهوش و بازیگوش است که این مسئله موجب جذب گردشگران علاقمند به قشم و جزیره هنگام شده است. گردشگران علاوه بر ساحل زیبای بین هنگام و قشم از طبیعت رویایی داخل جزیره هنگام و تنها مزرعه پرورش تمساح کشور نیز دیدن می کنند.

آب و هوا

قشم در گروه سرزمین‌های گرم و خشک قرار می‌گیرد و این در حالی است که رطوبت نسبی هوا در قشم بالاست. فشار هوا در قشم بین ۱۰۱۵ تا ۱۰۱۸ میلی‌بار جیوه‌است که در تابستان به دلیل گرمای زیاد، فشار هوا به کمتر از ۱۰۰۰ میلی‌بار می‌رسد. دمای متوسط سالیانه جزیره قشم حدود ۲۶ درجه سانتی‌گراد، با متوسط حداکثر و حداقل دمای روزانه به ترتیب ۳۳ و ۱۸ درجه سانتی‌گراد است. اختلاف درجه حرارت فصلی این جزیره بسیار زیاد است. گرم‌ترین زمان‌ها ۱۰ تیر تا ۱۰ شهریور و سردترین ماه‌ها دی و بهمن است. در جزیره قشم حداکثر و حداقل دمای مطلق ۴۶ و صفر درجه سانتی‌گراد به ثبت رسیده‌است.

چشمه‌های جزیره قشم

چشمه‌های جزیره قشم، که به‌طور پراکنده در جای جای جزیره وجود دارند، فاقد آب شیرین بوده و عمدتاً شور هستند. برخی از این چشمه‌های عبارت‌اند از:

چشمه کارگهچشمه معدنی سولفوره و شور کارگه در میانه و هسته مرکزی ساختار تاقدیسی مجاور بندر ماهیگیری سلخ (میدان گاز طبیعی سلخ، معروف به برهوت) واقع شده‌است. آب این چشمه (چند لیتر در ثاینه) پس از نهشته شدن بخشی از مواد معدنی سیاهرنگ همراه در محل تظاهر، موجب تغذیه بیشتر آب شور در آبرهه موجود این محل بوده و در اطراف و بستر آبراهه اخیر نیز رسوبات فراوان نمک گذاشته می‌شود.

ـ چشمه گوری: رسوبات واحد گوری دارای ضخامت حدود یکصدمتر، پوشاننده نهشته‌های انیدریت و نمک‌های مربوط به سازند گچساران است که با توجه به دانسته‌ها، ستبرای حدود ۱۴۰۰ متر دارد.

چشمه‌های دامنه کوه نمکدان پهنه‌های پوشیده از رسوب نمک در کوه نمکدان دارای توده‌های بسیار بزرگ و گسترده نمک با کمیت بالا با کیفیت و خلوص نسبتاً مناسب است و از نظر اقتصادی در تأمین نمک خوراکی، نمک طبی و حتی تأمین بخشی از مشتقات موردنیاز در ترکیباتی از پتروشیمی اهمیت دارد.

پوشش گیاهی قشم

 

اولین و مهم‌ترین جامعه گیاهی جزیره در جنگل‌های حرا مشاهده می‌شود که گونه‌ای از مانگروها به نام Avicennia marina (به نام ابوعلی سینا، دانشمند پرآوازه ایران) است و گستره‌ای بیش از ۲۰۰۰ کیلومتر مربع از مساحت جزیره را به خود اختصاص داده‌اند. گیاهان قشم خشکی پسند و حرارت‌خواه بوده و نیاز به رطوبت زیاد در تابستان دارند و بیشتر به شکل درختچه‌های نیم‌بیابانی کوتاه قد قابل مشاهده هستند.

حیات جانوری

در آب‌ها و خشکی‌های جهان سه سیستم حیاتی از نظر تنوع زیستی از بیشترین تنوع جانوری و گیاهی برخوردارند. این سه اکوسیستم عبارت‌اند از جزایر مرجانی، جنگل‌های حرا و جنگل‌های بارانی. در جزیره قشم و آب‌های پیرامونی آن دو اکوسیستم‌های اول و دوم حضور دارند گونه‌های شناسایی شده پستانداران قشم عبارت‌اند از ۴ گونه خفاش که یک نوع آن خفاش میوه‌خوار است، خفاش میوه‌خوار بزرگ‌ترین خفاش کشور بوده و بیشتر از قشم گزارش شده‌است.

جونده۴ گونه، یک نوع خارپشت، یک گونه خرگوش، یک گونه روباه و دو نوع نمسی و یک نوع جبیر یا غزال ایرانی نیز در قشم شناسایی شده‌است.

خزندگان شناسایی شده قشم نیز بسیار متنوع هستند. سه نوع مار و ۱۷ گونه مارمولک و یک نوع دوزیست در قشم شناخته شده‌اند.

مهره‌داران قشم: پرندگان از بیشترین تنوع برخوردارند. فهرست پرندگان شناسایی شده قشم تا سال گذشته ۹۸ گونه بود اما با شناسایی ۷۵ گونه پرنده دیگر، این فهرست در حال حاضر به ۱۷۳ نوع رسیده‌است. برخی از این پرندگان از جمله پرندگان نادر کشورمان هستند که شاهین کبود و حواصیل سبز از آن جمله‌اند. معدود آهوان باقی‌مانده قشم به دشت‌های بسیار زیبای فراز کوه‌ها پناه برده‌اند و آخرین روزهای پرخطر زندگی خود را در آنجام می‌گذرانند. نسل آهو در جزیره قشم به شدت در خطر انقراض است. از این جانواران بسیار زیبا و باارزش که در صورت حضور در جزیره، زیبایی خیره‌کننده‌ای به طبیعت آن می‌بخشد طی سال‌های گذشته هیچ‌گونه حفاظتی به عمل نیامده و با این ثروت‌های باارزش جزیره برخورد مناسبی صورت نگرفته‌است.

دوزیستان و خزندگان جزیره قشم: با توجه به موقعیت جغرافیای جزیره قشم در خلیج فارس و به دلیل تنوع نواحی اکولوژیک آن و همچنین به دلیل وجود زیستگاه‌های متنوع نظیر: محیط تالابی جنگل حرا، پهنه‌های گلی، تپه ماهورهای متنوع، مناطق بیابانی، شنزارها، سواحل شنی، مناطق صخره‌ای، مزارع و باغ‌های کشاورزی و چمنزارهای فصلی - مطالعه مقدماتی اکولوژیک توزیع و پراکنش دوزیستان و خزندگان جزیره صورت پذیرفت.

پرندگان قشم

بارزترین پدیده طبیعی قشم گوناگونی پرندگان آن است. از میلیون‌ها سال پیش به این سو حدود چهارمیلیون پرنده مهاجر به‌طور منظم در فصل‌های مختلف سال، به خلیج فارس همانند یک زیستگاه ویژه، پناه می‌آورند. به‌طور کلی، در گشت و گذاری چند روزه در جزیره قشم به آسانی می‌توان تا ۱۰۰ گونه از پرندگان آن را مشاهده کرد. برخی از پرندگان جزیره قشم عبارت‌اند از: پلیکان پا خاکستری، باکلان حواصیل خاکستری، اگرت کوچک، اگرت ساحلی، اگرت سفید، حواصیل شب، حواصیل هندی، کفچه نوک، فلامینگو ، عقاب ماهیگیر(جزیره قشم)، کرکس، جیرفتی، هوبره سلیم خرچنگ‌خوار، صدف‌خوار، دیدومک، تله نوک پهن، کاکایی سر سیاه کاکایی پشت سیاه، پرستو دریایی دودی، پرستو دریایی کاکلی کوچک، پرستو دریایی معمولی، پرستو دریایی کاکلی، سبز قبای هندی زنبور خانگی کوچک، دم جنبانک ابلق، دم جنبانک کله زرد میوه‌خور، بلبل خرما، سنگ چشم کله سرخ، سوسک چیفچاف، سوسک جنبان، سوک سرسیاه، طرقه بنفش، طرقه کوهی، چکچک بیابانی، شهدخور، زرد پر مزرعه، سهره خاکی .

نخستین ژئوپارک کشور در جزیره قشم

دشت‌ها، دره‌ها، سواحل و کوه‌های جزیره هم وضعیتی یگانه و کم‌نظیر از نظر پوشش گیاهی، حضور حیات وحش و وجود پدیده‌های نادر زمین‌شناسی دارند. در این بخش از جزیره علاوه بر گونه‌های گیاهی و جانوری زیبا، کمیاب و در خطر انقراض که در سطح ملی و همچنین جهانی از ارزش بسیاری برخوردارند، پدیده‌های زمین‌شناسی نادر و بی‌مانندی نیز وجود دارند که هریک به تنهایی جذابیت و زیبایی خاص دارند. مجسمه‌های طبیعی و نقش برجسته‌های پراکنده، چین‌خوردگی‌ها و کوه‌های شگفت‌آور، سطوح تخت و صفه‌ها در ارتفاعات، ستون‌های حاصل از عوامل فرسایش، برجستگی‌ها و فرورفتگی‌های به‌وجود آمده از هوازدگی، مخروط افکنه‌ها و قطعه‌های فروافتاده در پای ارتفاعات، کوهسرها و هیکل‌های که دست هنرمند طبیعت به تازیانه باد و باران پدید آورده، تندیس‌های اعجاب‌آوری که در شکل‌های مختلف همچون لاک‌پشت، سگ، مارمولک، اسب آبی و یا حتی چهره آدمی در حالت خشم و فریاد و ... همه و همه بخش بزرگی از طبیعت مسحورکننده قشم هستند و از جاذبه‌های کم‌نظیر طبیعت‌گردی این جزیره به‌شمار می‌روند. در سواحل جنوبی بخش غربی جزیره از بندر ماهیگیری سلخ تا روستای کانی - یعنی در فاصله سی‌کیلومتر از ساحل جزیره - روستا، مزرعه و هیچ نوع تمرکز و تجمع انسانی وجود ندارد. در بخش غربی جزیره حضور انسان و فعالیت‌های دامداری و کشاورزی از زمان‌های قدیم بسیار ناچیز بوده‌است و در حال حاضر نیز قابل توتجه نیست. در این بخش از جزیره پدیده‌هایی وجود دارند همچون:

جنگل‌های حرا، گنبد نمک، غارهای نمک، چشمه‌های آب معدنی، تنگه چاهکو ، تنگ عالی، بام قشم، دره تندیس‌ها، کلات کشتاران و ده‌ها تخته سنگ و صخره با شکل‌های عجیب و غریب.

جغرافیای اقتصادی

 

دامپروری جزیره قشم تا حدودی توان بالقوه برای دامپروری را دارد و هم اکنون دامپروری به روش سنتی در جزیره انجام می‌گیرد . نزدیک به ۲۰۰۰ راس بز از نژادهای مخصوص تالی، جزیرتی، پاکستانی و هم چنین حدود ۳۰۰۰ راس گوسفند و گاو گوساله و چند هزار ماکیان در جزیره وجود دارد. منابع تغذیه دام‌ها بیشتر از سرشاخه‌ها و برگ درختان حرا است. مردم جزیره نوعی غذا به نام «فخاره» برای دام‌های خود درست می‌کنند . بیشتر دام‌ها در این جزیره در دشت مرکزی (یعنی توریان، رمکان، گربه دان و کاروان) هستند شتر یا سفینه صحرا در گذشته از اهمیت خاصی برخوردار بوده که انطباق بیشتری با محیط جزیره داشته‌است و برای حمل و نقل وهم چنین شیر و گوشت نگهداری می‌شده‌است. شترداری بیشتر در روستای طبل، جی جیان، سهیلی و سلخ رایج است. تعداد شترها در این جزیره افزون بر ۳۰۰۰ نفر است.

اولین و تنها مزرعه پرورش کروکودیل کشور به نام پارک و مزرعه کروکودیل نوپک در جزیره هنگام از توابع شهرستان قشم به تولید و تکثیر کروکودیل مشغول است. این مزرعه علاوه بر تولید گوشت و پوست امکان بازدید گردشگران علاقمند را در محلی دیدنی و زیبا فراهم آورده است.

کشاورزی در جزیره قشم به دلیل کمی بارندگی و نبود آب شیرین کافی، کشاورزی بسیار محدود است و بیشتر به صورت دیم صورت می‌گیرد و کشت غلات دیم نیز به دلیل یکنواختی بارندگی دستخوش نوسان زیاد می‌شود. به این ترتیب، تولید کشاورزی قشم را می‌توان ناچیز دانست. نواحی کشت آبی در دشت توریان و نواحی زراعت دیم در روستای طبل، گوران، سهیلی، گورزین، ملکی، لافت و گیاهدان واقع اند که نیمی از نخلستان‌های جزیره را در خود جای داده‌اند.

معادن در جزیره قشم معادن گوناگونی از قبیل نمک، خاک سرخ، گاز سنگ آهن و ... وجود دارد که به ویژه در گذشته سبب رونق تجاری این جزیره بوده‌است و قسمتی از مشاغل جزیره نشینان را تامین می کرده‌است معدن سنگ لاشه تلمبر واقع در ۱۰ کیلومتری باختر بندر قشم با تولید سالانه ۳۵ هزار تن و معدن سنگ لاشه قشم واقع در ۱۴ کیلومتری جنوب غربی شهر قشم با تولید سالانه ۲۷۰۰ تن از مهم‌ترین معدن‌های قشم به شمار می‌روند. از جمله معادن عمده جزیره قشم، نمکدان است که به صورت تپه نمکی مدور (مخروطی) و به قطر قاعده ۷ کیلومتر در ارتفاع ۲۳۷ متر از سطح دریا قرار دارد. این منبع دارای بهترین نمک است که ذخائر آن ۴۲۰ هزار تن برآورد شده‌است. گاز جزیره قشم در سنوات گذشته برای اولین بار به وسیله شرکت ایران و انگلیس کشف و حفر شد به طوری که در منطقه کارگه سه چاه نفت زده‌اند که عمق یکی از آنها تا ۳۰۰۰ متر می‌رسد اما سر چاه‌ها را بسته‌اند

پالایشگاه گاز گَوَرزین

که از پنج حلقه چاه تغذیه می‌کند پس از پالایش به وسیله لوله‌های ۱۲ اینچی از لافت کهنه به بندر پل و در مجموع پس از طی ۷۰ کیلومتر به نیروگاه بندر عباس می‌رسد تا انرژی گازی را به الکتریسیته تبدیل نماید. قدرت تصفیه و حمل گاز طبیعی به نیروگاه حرارتی بندرعباس در صورت امکان روزانه یکصد میلیون فوت مکعب است و این لوله‌ها در ژرفای ۳۳ متری دریا قرار گرفته‌اند.

خوراکی های محلی

نان تُُمُشی، نوعی نان محلی بسیار نازک است که در قشم آنرا با سس مخصوصی میپزند. در این نان تخم مرغ و پنیر می ریزند که همزمان با نان می پزد. نوشیدنی مخصوص قشم چایی شیر است . خورش قلیه‌ماهی از غذاهای محلی این جزیره است .

[هَوآری ماهی/ هَوآری مرغ/ هَوآری گوشت و...] [زیبُن هَوور/ زیبُن میگ/ زیبُن ...] [حَلا ماهی] [نان بآدی]

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ۱٠:٥٩ ‎ق.ظ ; ۱۳٩٢/٢/٤

 

پیش از اسلام

خایدالو

خایدالو یکی از شهرهای مهم تمدن عیلام و نام باستانی شهر خرم‌آباد بوده.و گفته می‌شود شهر شاپورخواست به دستور شاپور اول ساسانی بر خرابه‌های آن ساخته شده‌است. از شهرهای بزرگ عیلام باستان می‌توان به خایدالو سیمره و شوش اشاره کرد.اعتقاد اکثر صاحب نظران این است، که هستهٔ اولیهٔ شهر خرم‌آباد، شهر باستانی خایدالو بوده‌است. بسیاری از خاورشناسان معتقدند که این مکان با توضیحاتی که در متون مربوط به آشوریان باستان دربارهٔ شهر خایدالو آمده، مطابقت بسیاری دارد

در سال ۶۴۰ قبل از میلاد مسیح، آشور بانیپال پادشاه آشور، عیلام و شهر خایدالو را تصرف و دولت عیلام را نابود کرد. تمدن دیرینه عیلام و شهر خایدالو، پس از هزاران سال مقاومت در برابر اقوام نیرومندی چون سومری‌ها، اَکَدی‌ها، بابلی‌ها و آشوری‌ها از دشمن خود آشور شکست خورد و از صفحه روزگار ناپدید گردید.

شاپورخواست

 

بسیاری از محققان بر این عقیده هستند که شهر قدیمی شاپورخواست که به دستور شاپور اول در دوره ساسانی و قرن نخست هجری بنا شده‌است در جنوب شهر خرم‌آباد قرار داشته و نام باستانی شهر خرم‌آباد کنونی در دوران ساسانی شاپورخواست بوده‌است. در زمان حفر پناهگاه در طول جنگ ایران و عراق در اطراف مناره آجری در میدان شقایق آثاری از این شهر به دست آمد. احتمالاً مهمترین قسمت‌های این شهر در مکان محله قاضی‌آباد فعلی بوده که آسیاب و کانال‌های فاضلاب و آب رسانی نیز در این حفاری‌ها به دست آمده‌است. حدود شاپورخواست از شمال تا سنگ نوشته و از غرب کوه مدبه و شرق تا پل شاپوری می‌باشد. براساس متون مورخین اسلامی شاپورخواست یکی از شهرهای مهم این منطقه محسوب می‌شده و در طول این دوران از عمران و آبادانی برخوردار بوده‌است. دژ شاپورخواست نیز در زمان شاپور ساسانی ساخته شده‌است

پس از اسلام

نام شاپورخواست در کتاب‌های قدیمی تا سال ۶۲۲ هجری (اوایل قرن هفتم) قابل رویت است اما پس از قرن هشتم تنها می‌توان نام خرم‌آباد را مشاهده کرد. احتمالاً در اواخر قرن هفتم هجری شهر شاپورخواست به کلی ویران و خالی از سکنه شده و مردم آن به قسمت غربی قلعهٔ فلک الافلاک که از لحاظ داشتن آب فراوان و موقعیت مناسب تر و همچنین امنیت، برتری داشت نقل مکان کردند، در حقیقت فلک الافلاک در این زمان هسته اصلی شهر خرم‌آباد فعلی را تشکیل داد و موجب شکل گیری آن در این منطقه شده است. البته به نظر می‌رسد که آب شهر شاپورخواست از طریق نهری که از قسمت شرقی شهر می‌آمده تأمین می‌شده‌است که شاید خشک شدن این نهر عامل ترک این منطقه شده‌است.عوامل متعددی دیگری چون موقعیت سیاسی، ارتباطی و جغرافیایی در شکل‌گیری شهر خرم‌آباد دخیل بوده‌است

 

از آثار قدیمی این بخش از شهر می‌توان به قبرستان قدیمی آن اشاره کرد که مقبره زین ابن علی در آن واقع شده‌است که بنابر متون تاریخی زین ابن علی درگزینی در سال ۵۲۷ وزیر طغرل دوم سلجوقی بوده و در شاپورخواست به دار آویخته شده‌است. همچنین آرامگاه باباطاهر که برخی آن را مقبره باباطاهر عریان ذکر می‌کنند. این قبر براساس شواهد باستان‌شناسی متعلق به دوره سلجوقی می‌باشد که در دوره‌های بعد مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته‌است. در این دوره قلعه هسته توسعه شهر بوده که براساس ساختار طراحی محدوده شهر از طرف قلعه با محله‌های کوچک و خیابان‌های منحنی شکل در حال توسعه در مسیر شمال غربی بوده‌است.

حمدالله مستوفی در سال ۷۴۰ هجری قمری درباره خرم‌آباد می‌نویسد:

خرم‌آباد شهری نیک بوده، اکنون خراب است.

در دوران حکومت آل حسنویه خرم‌آباد به عنوان پایتخت این سلسله در نظر گرفته شد و در دوران ملوک الطوایفی نیز این شهر یکی از پایتخت‌های هزاراسپیان بود

پایتخت اتابکان لر

 

اتابکان لر کوچک سلسله کوچکی از اتابکان لرستا هستند که در فاصلهٔ سال‌های ۵۸۰ تا ۱۰۰۶(ه.ق) در قسمت‌های شمالی و غربی لرستان ناحیه لر کوچک حکومت می‌کرده‌اند. امرای این سلسله از اعتاب شجاع‌الدین‌خورشید، مؤسس سلطنت لر کوچک بوده‌اند و آخرین حاکم لر کوچک به دست شاه عباس یکم صفوی کشته و سلسله اتابکان لر منقرض گردید

دوره صفویان

خرم‌آباد در زمان حکومت صفویان و پس از انقراض سلسله اتابکان لرستان اهمیت خود را حفظ کرد، صفویان در دوره حکومت خود به آبادانی خرم‌آباد اهمیت دادند. از جمله اقدامات مهم می‌توان به احداث پلی مهم در خرم‌آباد اشاره کرد که به نام پل صفوی مشهور است، پل صفوی به شماره ۲۳۵۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است در دوره حکومت صفویان مسجد جامع خرم‌آباد نیز ساخته شد، این مسجد در سال ۹۷۰ هجری قمری و به دستور شاه تهماسب یکم ساخته شد و در سال ۱۱۱۰ قمری به دستور شاه سلطان حسین و در دوره کریم خان زند مرمت شد. این مسجد جامع پس از سال ۱۳۲۲ به حوزه علمیه تبدیل شددر دوران صفوی خرم‌آباد مرکز حکومتی والی لرستان فیلی شد. پس از این دوره و در اثر حمله سپاه عثمانی به غرب ایران شهر خرم‌آباد تقریباً ویران شد.

دوره قاجار

 

شهر خرم‌آباد در دوره قاجار به محله‌های اطراف قلعه فلک‌الافلاک محدود بوده است. محله‌هایی مانند، پشت بازار، درب دلاکان و درب باباطاهر از جمله معروف‌ترین محلات شهر در زمان قاجار محسوب می‌شدند. بازار اصلی شهر در محله پشت بازار واقع بوده و شهر از لحاظ رشد و رونق در کسب و کار وضعیت نسبتاً خوبی داشته‌است. این دوره را می‌توان آغاز مهاجرت از شهرهای کوچک استان لرستان و روستاهای اطراف شهر به خرم‌آباد دانست. مهاجرت‌ها علاوه بر بالابردن جمعیت شهر باعث به وجود آمدن محله‌های جدید و توسعه محله‌های قدیمی شدبارون دوید یکی از ماموران روسیه تزاری که در سال ۱۸۴۵ میلادی از خرم‌آباد دیدار کرده، شهر را دارای ۴ مسجد، ۸ گرمابه و ۱ محله یهودی نشین توصیف کرده‌است

دوره پهلوی

شهرداری خرم‌آباد در زمستان ۱۳۰۲ و هم‌زمان با ورود نیروهای نظامی به شهر و شکست عشایر تشکیل شد و نخستین انجمن شهر نیز در سال ۱۳۰۶ متشکل از ۷ نفر تشکیل شدساختمان میرملاث در سال ۱۳۱۴ و به منظور استقرار شهرداری خرم‌آباد ساخته شد. این ساختمان در شمال شهر و در دامنه‌ای با شیب نسبتاً زیاد ساخته شد، دلیل نامگذاری آن به کاری گیری نقاشی‌های بدست آمده از غاری در نزدیکی خرم‌آباد با همین نام بود. ساختمان میرملاث پس از جابجایی شهرداری خرم‌آباد به ساختمان دیگری، به وزارت فرهنگ پهلوی تحویل شد و پس از مرمت، نگارخانه‌ای در آن برپا شد. این ساختمان در سال ۱۳۸۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید

در دوران پهلوی ساختمان‌هایی جهت اصطبل و سربازخانه و ستاد لشکر ۵ ارتش در محدوده حصار ۱۲ برجی و قلعه فلک‌الافلاک احداث گردید که دو ساختمان از مجموعه ساختمان‌های مذکور در محوطه سپاه باقی‌مانده است و ساختمان دیگر که معروف به ساختمان اصطبل بود در سال ۱۳۷۸ توسط سپاه پاسداران تخریب گردید

جغرافیا و آب‌وهوا

موقعیت

خرم‌آباد مرکز شهرستان خرم‌آباد و استان لرستان است. این شهرستان از شمال به شهرستان سلسله، از شمال شرق به شهرستان بروجرد، از شرق به شهرستان‌های دورود و الیگودرز، از جنوب به شهرستان اندیمشک و از غرب و جنوب غرب به شهرستان‌های کوهدشت، دوره و پلدختر محدود می‌شود. خرم‌آباد در مختصات ۳۳٫۴۸ شمالی و ۴۸٫۳۵ درجه شرقی و در ارتفاع ۱۱۴۷،۸ متری از سطح دریا قرار دارد. این شهر دارای آب و هوایی مدیترانه ای معتدل و نیمه مرطوب است،و دارای میزان بارندگی بسیار، خصوصاً در بهار می باشد. وجود منابع آب‌های زیر زمینی و چشمه‌های درون شهر از نکات قابل توجه در جغرافیای شهر خرم‌آباد است.

کوه‌ها

خرم‌آباد یک شهر کوهستانی است و در میان یک دره شکل گرفته است. اطراف خرم‌آباد را کوه‌هایی با شرایط تقریباً یکسان مسدود کرده است و تنها نقطه جنوبی شهر در دشتی به نام کرگاه شرقی قرار گرفته است. این شهر از شمال به کوه کمره‌سی، از غرب به سفیدکوه و از شرق به کوه مدبه محدود می‌شود. هم‌اکنون طرحی در حال اجرا بر روی کوه مدبه در شرق خرم‌آباد که شامل ایجاد مسیر دسترسی آسفالت، فضای سبز، هتل و باغ‌وحش می‌باشد

رودخانه

رودخانه درون شهری خرم‌آباد به نام خرم‌رود از به هم پیوستن دو رود دیگر در مرکز شهر به وجود آمده است. یک رود از سمت شرق به شهر وارد شده و رود دیگر از سمت شمال به شهر وارد می‌شود و در نزدیکی پل صفوی در مرکز خرم‌آباد به هم می‌پیوندند و خرم‌رود را تشکیل می‌دهند. نام قدیمی این رودخانه گلال بوده و در گویش لری به معنی رودخانه است.
از سال ۱۳۸۷، شهرداری خرم‌آباددر حال ساماندهی و لایروبی این رودخانه است اما همچنان وضعیت آن مطلوب نیست..گویش خرم‌آبادی

 

گویش مردم خرم‌آباد و روستاهای اطراف آن لری خرم‌آبادی است. از ویژگی‌های این گویش توانایی آن در ساخت اشعار، سرودها و موسیقی است. مردم خرم‌آباد علاوه بر زبان فارسی به دو گویش لری و لکی با یکدیگر گفتگو می‌کنند. ساکنین اغلب مناطق خرم‌آباد با گویش لری صحبت می‌کنند.در سال‌های بعد از انقلاب ۵۷ به علت مهاجرت بالای روستائیان و عشایر به شهر خرم‌آباد، هم اکنون عده‌ای از مردم شهر که بیشتر در مناطق شمالی خرم‌آباد زندگی می‌کنند با زبان لکی محاوره می‌نمایند......................جای‌های دیدنی

 
۱ قلعه فلک الافلاک
۲ گرداب سنگی
۳ غار اشگفت قمری
۴ پناهگاه پاسنگر
۵ کاروانسرای میرزا سید رضا
۶ پل آجری
۷ نگارخانه میرملاس
۸ آرامگاه باباطاهر
۹ پل شکسته
۱۰ مناره آجری
۱۱ آسیاب گبری
۱۲ سنگ نبشته
۱۳ غار کنجی
۱۴ امامزاده زید بن علی
۱۵ دریاچه کیو

آثار تاریخی

فلک‌الافلاک

 
 

قلعه باستانی فلک‌الافلاک یا دژشاپورخواست که تاریخ ساخت آن به زمان ساسانیان بر می‌گردد از زمان قاجار به بعد به این نام خوانده می‌شود. فلک‌الافلاک بر فراز تپه‌ای دربلندترین نقطه شهر خرم‌آباد واقع شده‌است.نام قدیم آن دژ شاپورخواست بوده وبنای آن به دورهٔ ساسانیان می‌رسد این قلعه اکنون دارای ۸ برج است ولی درگذشته دارای ۱۲ برج بوده و به همین سبب به دوازده برجی نیزمعروف است.درقسمت شمالی زیر قلعه چشمه‌ای بنام گلستان جاری است ولی آب موردنیاز خود قلعه از چاهی به عمق ۴۰ متر که در میان قلعه وجود دارد تامین می‌شود.قلعه فلک‌الافلاک بر شهر خرم‌آباد کاملاً مشرف است و مساحت آن درحدود ۵۳۰۰ متر مربع است.فضای داخل آن به چهار تالار نسبتاً بزرگ حول دو حیاط و تعدادی تالار و اتاق تقسیم شده‌است.این بنا در عهد فتحعلیشاه قاجار مرمت گردیده و برج مرتفعی به آن افزوده شده و از آن پس فلک‌الافلاک خوانده شده‌است

مناره آجری

 
 

مناره آجری یکی از آثار باستانی ارزشمند شهر خرم‌آباد می‌باشد. این بنا با قدمتی در حدود ۹۰۰ سال در جنوب خرم‌آباد و در کناره شهر قدیمی شاپورخواست بر روی پایه سنگی برپا شده و حدود ۳۰ متر ارتفاع دارد. قطر سطح تحتانی آن ۵/۵ متر است و با پیمودن ۲۹ پله دورانی می‌توان به بام مناره صعود نمود. ظاهراً از آن برای هدایت کاروان‌هایی که به سمت شهر باستانی شاپورخواست می‌آمده‌اند استفاده می‌شده‌است.

سنگ نبشته

 

این سنگ نبشته که خط کوفی بر روی آن حک شده‌است در قسمت جنوبی شهر خرم‌آباد قرار دارد این سنگ بصورت یک مربع تراشیده‌است و در روی آن راجع به سند مالکیت چرای دام‌های موجود در آن زمان حک شده‌است. این سنگ نبشته به گونه‌ای ساخته شده‌است که چهار گوشه آن به سوی آثار باستانی پل شکسته، مناره آجری، فلک الافلاک و حوض موسی نشانه رفته‌است.این سنگ ریشه در کوه دارد و در چند سال اخیر به علت توسعه بلوار شریعتی خرم‌آباد برش داده و جابجا شده‌است.

پل شکسته

 

پل شکسته یا پل شاپوری یا به گویش لری طاقِ پیل اِشکِسَه یکی از شاهکارهای معماری دوره ساسانیان محسوب می‌شود و در ضلع جنوبی قلعه فلک افلاک در جنوب شهر خرم‌آباد در استان لرستان واقع شده‌است. پل شاپوری عامل ارتباط غرب استان لرستان امروزی با شرق و از آنجا به خوزستان و تیسفون (پایتخت ساسانیان) بوده‌است. این پل هم اکنون ویرانه‌ای بیش نیست که درجنوب غربی خرم‌آباد قراردارد این پل در زمان خود از شاه کارهای معماری به حساب می‌آمده و دارای ۲۸ طاق یا دهانه بوده‌است اما امروز تنها ۶ طاق آن به جای مانده‌است.پل شاپوری در راستای غربی -شرقی با ارتفاع ۱۶ متر ساخته شده‌است ودردهانه پرطاق موج شکن‌هایی لوزی شکل برای کاهش تخریب سیل تعبیه شده‌است

گرداب سنگی

 

گرداب سنگی یا به زبان لری گِردآو بَردینَه، یکی از آثار تاریخی بر جای مانده از دوره ساسانیان در شهر خرم‌آباد است. گرداب سنگی در مرکز شهر خرم‌آباد و در میان بافت قدیمی شهر در کنار میدان تختی واقع شده است. بنای گرداب سنگی دایره ای شکل است و به دور چشمه ای با استفاده از سنگ و ساروج ساخته شده است تا آب خارج شده از چشمه را ساماندهی کرده و سپس از طریق کانال آب چشمه را به نقاط مختلف شهر باستانی شاپورخواست منتقل کند

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٢:٠٧ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٢/۱/٢٠

 

بندر بوشهر یکی از شهر‌های استان بوشهر و مرکز استان بوشهر از استان‌های جنوب غربی ایران است. جمعیت این شهر در سال ۱۳۹۰ خورشیدی بالغ بر ۲۲۱,۰۱۶ نفر بوده‌است.

بندر بوشهر در بخش مرکزی استان بوشهر، در ارتفاع ۱۸ متری از سطح دریا و در منطقهٔ ساحلی خلیج فارس واقع شده و آب و هوای نیمه بیابانی گرم دارد. این شهر از سمت شمال، غرب و جنوب به خلیج فارس محدود شده‌است

نام بوشهر در کتاب‌ها و اسناد تاریخی، تحت نام‌های مختلفی نظیر «رام اردشیر»، «ابوشهر»، «لیان» و «ریشهر» به ثبت رسیده‌است.

بیشتر مردم بوشهر به زبان فارسی تکلم می‌کنند. بندر امروزی بوشهر را نادرشاه افشار در ۱۷۳۶ میلادی رونق دوباره بخشید. نام این محل پیش از آن ریشهر بود.

بندر بوشهر به خاطر عواملی مانند صیادی وجود نیروگاه اتمی کشتی سازیو صادرات از این بندر رونق اقتصادی گرفته‌است.

هم اکنون ۱۸ اسفند سالروز تأسیس مدرسه سعادت روز بوشهر نام گرفته شده است.

 

بنای بوشهر به اردشیرساسانی نسبت داده شده و نام اصلی آن «رام اردشیر» بوده‌است. گفته می‌شود که «رام اردشیر» به مرور زمان به «ریشهر» تبدیل شد. به نظر می‌رسد که بوشهر تحریف شده ریشهر- همان شهر قدیمی است در عصر هخامنشی از تمدنهای بزرگ در ایران تمدن لیان بوده‌است که برخی به اشتباه نام آن را از نام‌های بوشهر می‌دانند. هم اکنون نام خیابانی در بازار بوشهر به همین نام است طبق آثار کشف شده در منطقه باستانی هلیله و ریشهر نام این سرزمین ژرمانسیکا بوده‌است. همچنین در آثار باستانی شوش از این بندر نام برده شده‌است. در زمان اسکندر نام آن به موزامبری تغییر یافت

نام دیگر اباشهر در زمان اردشیر بابکان به معنی شهر بابک و بعد از آن بوشهر به معنای شهر پایین بدلیل اختلاف سطحی که با ریشهر داشته‌است.

پیشینه

 

بنای بوشهر را به اردشیر ساسانی نسبت داده‌اند. ولی بوشهر کنونی که تاریخچه ۳۰۰ ساله دارد را «ابومهیری» پسر شیخ ناصرخان آل مذکور (ناخدا باشی کشتی‌های نادرشاه و بنیان گذار خاندان آل مذکور) در سال هزاروصدوپنجاه قمری (۱۱۱۴ش/ ۱۷۳۵م) پایه‌گذاری کرد، علت تاسیس این شهر به دلیل این بود که نادر شاه می‌خواست بندری در جنوب بسازد و همچنین نیروی دریایی را تاسیس کند
این بندر چنان پر رونق شد که به عنوان رقیب بزرگی برای بندر بصره به حساب می‌آمد. این شکوفایی تجاری تا آنجا پیشرفت که «حاج محمد شفیع» اجازه چاپ و نشر اسکناس رایج بوشهر را به دست آورد و این امتیاز تا برقراری بانک شاهی، در بوشهر باقی بود. بندر بوشهر از اولین مراکزی بود که دارای صنعت چاپ سنگی شد و همچنین بعدها در صنعت یخ سازی و برق پیشرو بود، مردم این شهر از اولین مردمان ایران بودند که با نشریات و مجلات آشنا شدند از اولین نشریات بوشهر می‌توان به روزنامه‌های مظفری. خلیج ایران و ندای جنوب اشاره کرد، همچنین به دلیل رونق و موقعیت خاص اولین نمایندگی‌های شرکتهای تجاری و کنسولگری دولت‌های خارجی از جمله بریتانیا، آلمان و روسیه و امپراطوری عثمانی در این شهر دایر شد ولی این رونق با توسعه راه آهن به خرمشهر منتقل شد

جبههٔ ساحلی بافت قدیم بوشهر در سال ۱۳۷۸ تحت شمارهٔ ۲۳۶۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
منظرهٔ شهر آمیزه‌ای از رنگ‌های سفید، زرد و قهوه‌ای است. بافت شهر بوشهر از حدود هفتاد سال پیش یعنی پس از جنگ جهانی اول رونق خود را از دست داده و مصالح مورد نیاز آن که از آفریقاو هند تأمین می‌شده کم‌تر در دسترس بوده و ساکنین اصلی شهر شروع به ترک آن و مهاجرت به سایر نقاط کشور کرده‌اند. پس از جنگ دوم جهانی این مساله شدت گرفته و پس از انقلاب اسلامی نیز با تخریب بیش از یک چهارم این بافت توسط ادارهٔ بندر سیر صعودی این مهاجرت و تخریب شدت چند برابر یافته و هم اکنون به صورت نیمه ویرانه‌ای درآمده‌است.

روز ملی بوشهر

 

هم اکنون ۱۸ اسفند ماه سالروز تاسیس مدرسه سعادت روز بوشهر نام گرفته شده اس.هم اکنون در مورد روز بوشهر نظراتی بر طبق این که ۱۲ شهریور ماه، سالروز شهادت رئیس علی دلواری روز بوشهر باشد بیان شده است

 

 

بندر بوشهر در بخش مرکزی استان بوشهر، در ارتفاع ۱۸ متری از سطح دریا و در منطقهٔ ساحلی خلیج فارس واقع شده و آب و هوای نیمه بیابانی گرم دارد. این شهر از سمت شمال، غرب و جنوب به خلیج فارس محدود شده‌است

آب و هوا

 

میانگین دما در تیرماه (گرم‌ترین ماه سال) ۳۳ درجهٔ سانتی‌گراد، در دی‌ماه (سردترین ماه سال)، ۱۴ درجهٔ سانتی‌گراد، در فروردین‌ماه ۲۰ درجهٔ سانتی‌گراد و در مهرماه ۲۸ درجهٔ سانتی‌گراد می‌باشد و میانگین سالانهٔ دما ۲۵ درجهٔ سانتی‌گراد است..

طبیعت استان

 

استان بوشهر از دو بخش جلگه‌ای حاشیه ساحلی غربی و کوهستانی نوار شرقی منتهی‌الیه زاگرس جنوبی است.

ارتفاعات استان بوشهر که ادامه زاگرس فارس می‌باشد گچ‌ترش (رشته کوه) نام دارد. در نواحی جنوبی ارتفاعات به دریا نزدیک می‌شوند و به ارتفاعات نوکند مشهورند. قلل درانگ - کلات بوریال مند و کجور در رشته کوه کار یا کارتنگ سواحل تنگستان قرار دارند. مهمترین کوه‌های استان شامل: کوه خورموج (با ارتفاع ۱۸۶۰ مرتفع‌ترین قله استان بوشهر) در شهرستان دشتی، کوههای گیسکان (۱۶۰۰متر) و بزپر یا پشت پر (۱۴۲۰متر) در شرق برازجان، کوه سیاه (۱۵۰۰متر) در دشت پلنگ، کوه درنگ (۱۲۲۳متر) در شهرستان دیر، گچور (۱۶۰۳متر) و بوریال (۷۳۰متر) در تنگستان و ارتفاعات بوشکان و پازنان است.

جلگه ساحلی استان در امتداد رود دالکی و دهانه رود حله دارای ۷۰ کیلومتر و در امتداد رود مند دارای ۱۲۰ کیلومتر عرض می‌باشد. و اغلب خاک منطقه شور و قلیایی است.

حوزه آبریز استان: رود مند که علاوه بر رودخانه‌های استان فارس، رودخانه‌های شور خورموج - دشت پلنگ - سنا - باغان در استان همه به آن سرازیر می‌شوند. رود حله که از به هم پیوستن رودخانه دالکی و شاپور تشکیل می‌شود، هر دو به خلیج فارس می‌ریزند. رودخانه‌های اهرم - دره آبداری و گپ و شور گناوه از رودخانه‌های فصلی استانند. نه چشمه آبگرم در پهنای استان قرار دارد.

چهار ناحیه طبیعی استان تحت حفاظت محیط زیست قرار دارند که شامل: منطقه حفاظت‌شده مند، منطقه حفاظت‌شده نای‌بند، منطقه حفاظت‌شده حله و پناهگاه حیات وحش کوه‌سیاه می‌باشد.

آب و هوای استان گرم و خشک و در نواحی ساحلی گرم و مرطوب است. حداکثر دمای مطلق آن ۵/۵۲ درجه سانتیگراد و حداقل آن ۱- درجه و دمای متوسط سالانه استان ۷/۲۵ درجه می‌باشد. میانگین بارش ۲۲۰ میلیمتر است. هوای آن ۷ماه گرم - ۲ماه معتدل تا سرد و ۳ماه معتدل تا گرم می‌باشد. چهارده باد محلی در این استان شناخته شده‌است.

تاریخچه استان

 

قدیمی‌ترین نشانه‌های به دست آمده از سکونت در سرزمین بوشهر، به عهد عیلامی و تمدن بین‌النهرین برمی‌گردد. در زمان مادها در آغاز سده هشتم قبل از میلاد سرزمین بوشهر جزء یکی از ایالتهای جنوب غربی آن دولت بوده و در زمان حکومت هوخشتره جزو ساتراپ‌نشین چهاردهم دولت ماد بوده‌است. از دوره هخامنشیان آثار با ارزشی در اطراف شهر برازجان کشف شده‌است. در دوره ساسانیان و در زمان اردشیر بابکان شهر و رام اردشیری در دو فرسنگی شهر بوشهر بنا نهاده شد که اکنون خرابه‌های آن به نام ریشهر معروف است. شهر بوشهر در گذشته به اسامی لیان، ریشهر، راشهر، انطاکیه، بندر نادری یا ابوشهر نامیده می‌شده‌است. از اواخر قاجاریه تا سال ۱۳۱۶ کشور ایران به ۲۷ بخش تقسیم شده بود که بوشهر، بنادر و جزایر خلیج فارس یکی از این بخشها محسوب می‌گردید. از این سال در تقسیمات جدید کشوری، بوشهر و توابع آن یکی از شهرستانهای استان هفتم محسوب شده و جزء قلمرو استانداری فارس گردید. در سال ۱۳۳۹ تغییراتی در تقسیمات سیاسی کشور داده شد و بوشهر و توابع آن به نام فرمانداری کل بنادر و جزایر خلیج فارس به مرکزیت بوشهر از استان فارس جدا گردید. در اوایل دهه ۱۳۴۰ این فرمانداری کل و فرمانداری کل بنادر و جزایر دریای عمان تحت عنوان فرمانداری کل بنادر و جزایر خلیج فارس و دریای عمان ادغام گردید. در آذر ماه سال ۱۳۴۶ این فرمانداری کل به استان ساحلی تغییر نام یافت و بوشهر و توابع آن زیر نظر استانداری ساحلی به مرکزیت بندر عباس قرار گرفت. در آذر ماه سال ۱۳۴۹ شهرستانهای بوشهر و دشتستان تحت عنوان فرمانداری کل بوشهر از استان ساحلی جدا گردید و نهایتاً در تاریخ ۹ مهرماه ۱۳۵۲ استان بوشهر با دو شهرستان بوشهر و دشتستان تشکیل و پس از آن تاکنون به ۹ شهرستان تقسیم شده‌است

استان خلیج فارس

از سال ۱۳۸۱ که تحریف نام خلیج فارس ابعاد بیشتری گرفت عده‌ای برای صیانت از نام خلیج فارس راهکارهایی دادند از جمله پیشنهاد دادند که استان بوشهر به استان خلیج فارس تغییر نام پیدا کند. اما این پیشنهادها همواره با مخالفت بعضی نمایندگان و یا بعضی افراد روبه‌رو شدعده‌ای نیز پیشنهاد دادند که استان جدیدی متشکل از جزایر خلیج فارس بنام استان خلیج فارس به مرکزیت بوموسی تشکیل  اما همه این پیشنهادها تا کنون بلاتکلیف مانده‌است.به هر حال ایده نام استان بوشهر به استان خلیج فارس و یا دریای پارس موضوعی است که در ایران طرفدارانی دارد

 

منطقه بوشهر به لحاظ موقعیت سوق‌الجیشی و وجود شرکت‌های بزرگ نفتی و اجرای طرح‌های صنعتی بزرگ مانند نیروگاه اتمی بوشهر و کشتی سازی، نیروی انسانی فعال استان‌های مجاور و مناطق دیگر را به خود جذب کرده‌است. در داخل منطقه نیز جابه‌جایی جمعیّت افزایش یافته‌است، زیرا به علّت کمبود امکانات کشاورز به‌ویژه کمبود آب و زمینهای مورد نیاز و نبودن امکانات رفاهی و نیز پایین بودن سطح درآمد کشاورزان، مهاجرت روستائیان به شهرهای استان شدت گرفته‌است. به علّت نزدیک بودن این استان به شیخ نشینهای خلیج فارس، عدّه‌ای از اهالی منطقه، برای کار و امرار معاش به کشورهای واقع در کرانه خلیج فارس و دریای عمان مهاجرت کرده‌اند.

نژاد

با توجه به کشفیات باستانشناسی و مدارک مکتوب تاریخی، معلوم گردیده‌است که بخش‌های گوناگون ایران از جمله استان بوشهر سکونت‌گاه نژادها و گروههای گوناگونی بوده‌است. پیش از ورود و استقرار آریائیان در منطقه بوشهر، نژادهادی بومی در این سامان می‌زیسته‌اند و مدارکی که از عصر حجر، کاکولیتیک و برنز (مفرغ) قدیم باقی‌مانده‌است بر این قضیه گواهی می‌دهد که علاوه بر نژاد مدیترانه‌ای، نژادهای دیگر مانند:دراویدی، سیاه پوست، سامی، عیلامی، سومری، نوردیک، عرب، لر و بهبهانی در سرزمین بوشهر سکونت داشته‌اند و یا به مرور به این منطقه مهاجرت کرده‌اند. و فرهنگهای متفاوتی در آنجا با هم اختلاط یافته‌است

زبان و گویش‌ها

 

بیشتر مردم استان بوشهر به زبان فارسی جنوبی با گویش محلی (بندری) تکلم می‌کنند. لهجه‌ها و گویشها در روستاها بیشتر از شهرها تنوع دارد. برخی از اهالی جزیره شیف و بنادر کنگان و عسلویه نیز به زبان عربی صحبت می‌کنند. فارسی در منطقه بوشهر با گویش بردستانی، گویش دشتی، گویش تنگستانی، گویش کازرونی و گویش اچمی گفتگو می‌شود. مردم سواحل خلیج فارس و جزایر آن به گویشی صحبت می‌کنند که رگه‌هایی از گویشها و زبانهای شبانکارهای، بلوچی، ترکمنی، لری و برخی واژه‌های انگلیسی، هلندی، پرتقالی، هندی و عربی را داراست ولی استخوان‌بندی و ریشه آن فارسی است. مردم شهرستان‌های شمالی استان مانند دشتستان، گناوه و به‌ویژه دیلم با گویش متمایل به لری و مردم شهرستان‌های جنوبی مانند قسمت‌هایی از شهرستانهای دیر کنگان و به‌ویژه جم نیز به فارسی لهجه‌دار صحبت می‌کنند

اقوام

اطلاعات نظرسنجی سال ۱۳۸۹

بر پایه نظرسنجی که در سال ۱۳۸۹ به سفارش شورای فرهنگ عمومی کشور تهیه شد که نمونه های این پزوهش در کل کشور از میان ساکنان ۲۸۸ شهر و حدود ۱۴۰۰ روستای سراسر کشور انتخاب گردیدند ، درصد اقوامی که در این نظر سنجی نمونه گیری شد در استان بوشهر به قرار زیر بود

ردیف اقوام شهر (%) روستا (%) مرد (%) زن (%) زیردیپلم (%) دیپلم (%) بالای دیپلم (%) کل استان (%)  
۱ فارس ۹۱٫۳ ۹۲٫۶ ۹۲ ۹۱٫۳ ۹۰٫۶ ۹۴ ۹۴٫۷ ۹۱٫۸  
۲ ترک ۱٫۶ - ۱ ۱٫۱ ۰٫۹ - ۲٫۹ ۱  
۳ کرد - - - - - - - -  
۴ عرب ۳٫۹ ۴٫۴ ۳ ۴٫۳ ۴٫۷ ۴ - ۴٫۱  
۵ بلوچ - - - - - - - -  
۶ لر ۱٫۶ ۲٫۹ ۲ ۲٫۲ ۲٫۸ ۲ - ۲٫۱  
۷ شمالی (گیلک، مازنی، ترکمن، دیلمیان، تالش و ...) - - - - - - - -  
۸ دیگر ۰٫۸ - ۱ - ۰٫۹ - - ۰٫۵  
۹ بدون جواب یا نمی‌دانم ۰٫۸ - ۱ ۱٫۱ - - ۲٫۶ ۰٫۵  

دین

بیشتر اهالی استان را پیروان اسلام تشکیل می‌دهند (اعم از شیعه یا سنی). ضمن اینکه گروه‌هایی چند از اقلیت‌های دینی زرتشتی، مسیحی و یهودینیز در این استان زندگی می‌کنند. البته اقلیت‌های موجود در این منطقه عمدتاً از افراد مهاجری هستند که بر حسب ضرورت شغلی در این نقاط (بیشتر در بوشهر، جم و عسلویه) مسکن گزیده‌اند. اهل سنت بوشهر نیز بیشتر در قسمت‌های جنوبی استان زندگی می‌کنند (به ویژه در شهرستان کنگان).

 

اقتصاد استان به بخش‌های کشاورزی، تجارت، دامداری، شیلات و تا حدودی زیادی به صنعت متکی است. این استان از نظر تولید خرمایکی از استانهای مهم کشور می‌باشد علاوه بر این صید ماهی یکی از مهمترین فعالیتهای اقتصادی مردم این استان را تشکیل می‌دهد. تجارت با کشورهای عربی همسایه باعث رونق اقتصادی شده‌است صنایع این استان نیز به دو بخش صنایع دستی و ماشینی تقسیم می‌شوند و مهمترین آن‌ها را صنایع کشتی و لنج سازی، توربافی، کوزه، سفال و... تشکیل می‌دهد. به غیر از شرکت ملی صنایع دریایی و نیروگاه اتمی مالکیت صنایع استان عمدتاً به بخش خصوصی تعلق دارد.

صنایع

بوشهر، پیش از بسیاری از شهرهای مهم ایران دارای صنایع جدیدی از قبیل یخ سازی و برق بوده‌است. مردم بوشهر از اولین ایرانیانی بودند که با مجله و روزنامه آشنا شدند. یکی از نخستین شهرهایی که کارخانه چاپ سنگی را وارد کرد، بوشهر بود؛ از همین رو در بوشهر روزنامه‌های زیادی همچون «مظفری»، «خلیج ایران» و «ندای جنوب» به چاپ و نشر می‌رسید.

هم اکنون استان بوشهر با توجّه به موقعیت استراتژیک خود و داشتن منابع و صنایع مختلفی نظیر نفت و گاز، به‌ویژه میدانهای گازی پارس جنوبی در عسلویه و کنگان و پارس شمالی در دیر، بردخون و شهرستان دشتی به عنوان بزرگ‌ترین منبع مستقل گازی در جهان و وجود پالایشگاه عظیم گاز در جم و نیز دارا بودن یکی از مهم‌ترین ترمینال‌های صادرات نفت خام جهان در جزیره خارک و همچنین اجرای طرح‌های کلان صنعتی از قبیل نیروگاه اتمی بوشهر، کشتی سازی و مانند این‌ها، انتظار می‌رود در آینده‌ای نزدیک، سیمای خود را به عنوان یکی از مناطق مهم صنعتی و اقتصادی جهان تغییر دهد.

نیروگاه‌ها

  • نیروگاه اتمی بوشهر‏، که در صورت بهره‌برداری، بیش از هزار مگاوات برق در فاز اول تولید و به ظرفیت تولید برق کشور می‌افزاید، توان فعلی و اصلی تولید انرژی استان را شامل می‌گردد.
  • نیروگاه گازی بوشهر
  • نیروگاه سیکل ترکیبی چغادک
  • نیروگاه گازی تولید برق کنگان
  • نیروگاه خارک

حمل و نقل

راه هوایی

استان بوشهر دارای پنج فرودگاه در شهرهای بوشهر، خارک، عسلویه، بندر امام حسن و جم می‌باشد‎؛ که از این میان، فرودگاه بندر بوشهر جزو سه فرودگاه قدیمی کشور می‌باشد. ارتباط شهرهای بوشهر و عسلویه با کشورهای حاشیه خلیج فارس به صورت هوایی تعریف شده‌است. هم اکنون کار مطالعات احداث فرودگاه جدید بوشهر آغاز شده‌است و قرار است این فرودگاه در ۲۵ کیلومتری بندر بوشهر با پنج هزار هکتار وسعت ایجاد گردد. احداث این فرودگاه در نزدیکی شهر چغادک نیاز ۱۰۰ سال آینده استان بوشهر را برطرف می‌نماید. فرودگاه جدید بوشهر به گونه‌ای جانمایی شده‌است که در مرکز شش شهر گناوه، برازجان، دلوار، خورموج اهرم و بوشهر قرار گرفته‌است.

 

.

 

ره‌آورد و صنایع دستی

  • ره‌آورد خوراکی: خرما، ارده، ماهی، میگوو مسقطی
  • صنایع دستی: گبه، گلیم، نمدمالی، حصیربافی، سوزن دوزی، زنبیل و سبد، جارو، سفالگری، مشک، لنج‌سازی، قایقسازی، توربافی، تونیره بافی، و دولچه

 

 
 
 

جاذبه‌های تاریخی

  • شهر باستانی سیراف
  • شهر باستانی ریشهر
  • بافت شهر بوشهر
  • خانه رئیسعلی (موزه)
  • کلیسای خارک
  • مسجد بردستان (دیر)
  • قلعه نصوری
  • کاخ بردک سیاه
  • گور دختر
  • کشتی رافائل
  • خانه قاضی
  • امامزاده عبدالمهیمن
  • عمارت کلاه‌فرنگی بوشهر
  • عمارت گلشن
  • کلیسای ارامنه گریگوری
  • گورستان مهاجمین انگلیسی
  • قبر جنرال
  • عمارت کوتی
  • مدرسه سعادت
  • عمارت ملک بوشهر
  • کاخ سنگ سیاه
  • کوشک اردشیر
  • سنگ‌نبشته هخامنشی (جزیره خارک)
  • دژ برازجان
  • نیایشگاه مند
  • کاخ بردک‌سیاه
  • امامزاده شاهزاده ابراهیم
  • قلعه خورموج
  • امامزاده امام حسن
  • قلعه عظیم منصورخان شبانکاره ای
  • انبارکهنه شبانکاره
  • انبار خان

جاذبه‌های گردشگری

  • سواحل خلیج فارس
  • کوه پدری
  • آبشار زیرراه
  • آبشار فاریاب پشتکوه
  • غار چهل‌خانه

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٩:٤٤ ‎ق.ظ ; ۱۳٩٢/۱/۱٧

 

تاکِستان (به تاتی: سیادون) مرکز شهرستان تاکستان در استان قزوینِ در شمال غربی ایران است. ارتفاع متوسط این شهر از سطح دریا ۱٬۲۶۵ متر می‌باشد. فاصله تاکستان تا مرکز استان (قزوین) حدود چهل کیلومتر که از جاده قدیم قزوین-همدان و آزادراه (قزوین–زنجان) به آن متصل است.

شهر تاکستان در ۳۰ کیلو متری جنوب غربی قزوین و در محور ترانزیتی قزوین –همدان و قزوین –زنجان واقع شده است .ساکنین اصلی این شهر به زبان تاتی بازمانده زبان قدیمی ایرانی سخن می گویند . آ‎ثار بدست آمده از تپه های باستانی تاکستان و روستاهای اطراف آن حاکی از قدمت این سرزمین به تاریخ پیش از اسلام می رسد . از آثار باستانی آن میتوان مسجد شاه عباس –مسجد سرخندق –مقبره پیر، حمام شاه عباسی، قز قلعه، امامزاده ولی ضیاء آباد….رانام برد . تاکستان با داشتن بیش از ۲۰۰واحد صنعتی بزرگ وکوچک، ذخائر بزرگ معدنی ویک مجتمع وشهرک صنعتی بعنوان دومین شهر مهم صننعتی استان محسوب میگردد. وجود باغهای بزرگ انگوراین شهر را به همین نام شهرت داده است.

 

تاکستان را با پیشینه ای حدود ۷۰۰۰ سال جزو قدیمی ترین شهرهای ایران و جهان می دانند. این منطقه مسیر عبور جاده قدیمی، پررفت‌وآمد و جهانی ابریشم بوده که سران معروف جهان برای تصاحب آن جنگ های زیادی کرده‌اند. تاکستان که به سرزمین «تات ها» معروف بوده درگذشته «سیاده» یا «سیادهن» نامیده می شد. نام «سیادهن» بر روی یکی از کتیبه های دوران هخامنشی موسوم به پیوتین گرایا حک شده است. این کتیبه که از قدیمی ترین اسناد نوشتاری این شهرستان است، به زبان یونانی نوشته شده و هم اکنون در موزه شهر وین، نگه داری می شود. تاکستان در باختر قزوین واقع شده وعوامل اقتصادی از جمله آب و هوای مناسب، حاصل خیزی خاک و دست رسی به آب مورد نیاز برای کشاورزی سبب گسترش و توسعه اقتصادی تاکستان شده است. باغ های انگوراین شهرستان شهرت فراوانی دارند که در کنار دشت های حاصل خیز و پربرکت منطقه؛ علاوه بر جاذبه های خاص, کشت انواع محصولات کشاورزی نیز در آن ها جریان دارد. تاکستان در زمینه گردشگری پیشرفت شایانی نداشته ولی دارای توان های بالقوه زیادی در زمینه گردشگری مذهبی و طبیعی است.

 

فقط ساکنانِ اصلیِ شهر به زبان تاتی و فارسی سخن می‌گویند. دو طایفه‌یِ بزرگِ رحمانی و طاهرخانی عمده‌یِ جمعیتِ تاکستان را شکل می‌دهند و بدین‌وسیله از غیرِبومیان متمایز می‌گردند. در حالِ حاضر شهرِ تاکستان پذیرایِ مهاجرانِ زیادی از نقطه‌هایِ مختلف می‌باشد. عمده‌یِ این مهاجران ترکی‌زبان‌اند که از استان‌هایِ ترک‌نشینِ شمالِ غربِ کشور و روستاها و بخش‌هایِ ترکی‌زبانِ خودِ شهرستان آمده و در این شهر ماندگار شده‌اند.

شمار اندکی نیز از ملّیت‌هایِ دیگر هستند، برایِ نمونه مهاجرانِ عراقی و کارشناسان و فنّی‌کارانِ غربی و یا شرقی‌ای که در کارخانه‌هایِ این شهر سرگرمِ کاراند. زبانِ میانجی در میانِ نسلِ جوان و بیشترِ میانسالان فارسی‌ست؛ ولی برخی ازمیانسالان و بسیاری از سالخوردگانِ تاکستانی‌زبان با ترک‌ها به‌راحتی ترکی حرف می‌زنند، یعنی در میانِ این گروه‌هایِ سِنّی، رابطه‌هایِ ترک-تات به زبانِ ترکی بوده و هنوز هست. از این میان ترک‌ها، کردها و گیلک‌هایی که در این شهر ساکن‌اند، همگی، این زبان را می‌فهمند ولی رابطه‌ها به فارسی‌ست. ترک‌ها، کُردها و فارس‌هایی نیز هستند که این زبان را به‌خوبی حرف می‌زنند. به‌سببِ ویژگی‌هایِ آوایی و دستوریِ تاکستانی، فراگیرانِ بیرون از زبان به‌ندرت می‌توانند به لهجه‌یِ خودِ این مردم حرف بزنند. در هر حال، زبان و جمعیت غالب در این شهر، تاتی است.

برخی از پدر و مادرها نیز به‌خاطرِمزیت‌هاِ بعدیِ فارسی برایِ فرزندانشان، زبانِ فارسی را به‌عنوانِ زبانِ خانه برمی‌گزینند؛ امّا با این‌حال هنوز بیشترِ مردم با فرزندانشان تاکستانی حرف می‌زنند. وجودِ شهرک‌هایِ صنعتی و دانشگاهِ آزاد و پیامِ نور موجب رویاروییِ فرهنگی بینِ بومیان و غیرِبومیان شده، که همین امر مردمِ بومی را بیشتر به فارسی‌گویی وامی‌دارد. افزون بر همه‌یِ این‌ها، همچون نقطه‌هایِ دیگرِ جهان در اینجا نیز بر اثرِ روندِ اطّلاع‌رسانیِ رسانه‌ای و همگون‌سازی‌هایِ پیروِ آن، زبانِ تاکستانی دستخوشِ دگرگونی‌هایِ فزاینده‌ای‌ست.

روشن است که فارسی بیشترین اثر را بر گویش‌هایِ این‌چنینی دارد. افزون بر اثرپذیری‌هایِ واژگانی و دستوریِ رایج میانِ زبان‌هاِ قوی و ضعیف، همانندی‌هایِ ریشه‌شناختیِ فارسی و تاکستانی نیز این روند را شتاب می‌بخشد؛ برایِ نمونه واژه‌یِ zonem در تاکستانی برابر با زانویِ فارسی‌ست، و امروزه بسیاری از مردم به‌راحتی به‌جای zonem از zânu استفاده می‌کنند،   این بدان سبب است که آن‌ها این دو را یکی و گاه بدتر، واژه‌یِ تاکستانی را دگرگون شده‌یِ همان برابرِ فارسی می‌دانند.

یادآور می‌شود نام‌هایِ اندام‌هایِ بدن از آن دست واژه‌ها هستند که با وجودِ سده‌ها جدااُفتادگی، می‌توانند در زبان‌هایِ هم‌خانواده با کمترین دگرگونی برجای بمانند. برایِ نمونه همین زانو در فرانسه genou، در انگلیسی knee، در آلمانی knie، در روسی koleno و در هندی ghutna گفته می‌شودهمگیِِ زبان‌هایِ نام‌برده هم‌خانواده و از خانواده‌یِ زبان‌هایِ هندواروپایی هستند.

نام و زبانِ تاکستان

مردم در تاکستان به زبانِ خود تاتی یا سیادونیجی (siyâdiniji) می‌گویند و به شهرِ خود سیادون (siyâden). نامِ تاکستان را فرهنگستان اوّل ایران برایِ این شهر در نظر گرفت و پیش از آن گویا در نوشته‌هایِ رسمی نامِ این شهر به شکلِ سیاه‌دهن (siyâdehen) می‌آمده. امّا ij- پسوندِ نسبت است که در تاکستانی تنها برایِ نسبتِ محلِّ اقامت کاربرد دارد. به این ترتیب siyâdinij به معنایِ کسی‌ست که اهلِ siyâden باشد (و در آن eیِ siyâden زیرِ اثرِ iیِ پسوندِ ij- دستخوشِ همگونیِ پسرو (افراشته‌تر) شده‌است). اکنون با افزودنِ پسوندِ نسبتِ i- به این واژه، واژه‌یِ تازه‌یِ siyâdiniji به دست می‌آید که به زبانِ یک siyâdinij گفته می‌شود. در دیگر شهرها و آبادی‌های مادی‌زبان رامند نیز مردمِ هر نقطه نامِ زبان خود را از نامِ شهر و آبادیِ خود می‌گیرند.

نامِ پیشینِ شهرِ تاکستان، سیادِهِن یا سیادُهُن هم ثبت شده‌است. برخی بخشِ «-دِهِن» را در نام سیادهن با موردِ مشابهِ آن در نام‌هایِ رودهن و بومهن یکی می‌دانند. تغییر نام این شهر از سیادِهِن به تاکستان به سببِ محصولِ انگور این شهرستان بوده و توسّطِ فرهنگستانِ زبان و ادبِ فارسی در دوره‌یِ رضاشاه پهلوی انجام گردیده‌است. تاکستان به معنای باغ انگور است.

نام خانوادگی بیشتر مردم تاکستان که تبار تاکستانی دارند رَحمانی (رَحمَنی)، طاهِرخانی، صَمَدی، شَقاقی و طاهِری است.البته فامیلی طاهِرخانی مختص مردم تاکستان میباشد.به طوری که در هر کشور پیشینه فردی با فامیلی طاهِرخانی به تاکستان برمیگردد.

 

پیشه‌یِ اصلیِ مردم کشاورزی و باغ‌داری است و محصولهایی چون (بیش از ۳۳ گونه) انگور، هلو-انجیری (بشقابی)، شلیل، یونجه، گندم، آفتابگردان، خیار و... در این شهر بطورِ انبوه پرورش می‌یابدتاکستان از تولیدکنندگان برجستهٔ مرغ در کشور است.

●کشاورزی و دام داری

کشاورزی یکی از شغل های اصلی مردم تاکستان است. آب و هوای مناسب برای باغ داری به ویژه پرورش انگور، تنوع ناهمواری ها، وجود زمین های حاصل خیز و دست رسی به آب های سطحی و زیرزمینی کافی، سبب رونق کشاورزی در ناحیه تاکستان شده است. عمده ترین محصولات کشاورزی تاکستان عبارتند از: انگور، گوجه فرنگی، سیب زمینی، گردو، بنشن، بادام، انواع میوه و صیفی جات. به واسطه وجود منابع طبیعی مناسب، تاکستان از دام داری خوبی نیز برخوردار است و یکی از مهره های کلیدی دام داری استان قزوین به شمار می آید. دام داری نیز مانند کشاورزی از شغل های اصلی مردم منطقه است و پرورش دام و طیور از جمله مهم ترین منابع درآمد مردم شهرستان محسوب می شود.

●صنایع و معادن

صنایع شهرستان قزوین در دو دسته صنایع دستی و صنایع ماشینی تقسیم بندی می شوند. مردم شهرستان تاکستان مانند مردم دیگر شهرهای ایران در صنایع دستی و آفریدن اثرهای هنرمندانه، سابقه طولانی دارند. انواع سفال و ظروف سفالی، گیوه, انواع سبد، قالی، گلیم و نقش های منجوق دوزی شده از جمله مهم ترین صنایع دستی تاکستان است. این شهرستان از رونق صنعتی خوبی برخوردار است و صنایع ماشینی نسبتاً خوبی در این شهرستان وجود دارد که شهر صنعتی تاکستان گواه این مطلب است. تاکستان دارای صدها کارخانه مختلف تولیدی از جمله سرنگ، باندهای پزشکی، حشره کش ها، صابون، شیشه دارویی، الکترود، رزین ها، ژنراتور، نخ، لودر، چدن ریخته گری شده نشکن، رینگ، کربن نسوز، کلاچ و… است. به طور کلی اقتصاد و بازرگانی شهرستان تاکستان بر پایه کشاورزی، دام داری، صنعت, معدن و خدمات استواراست و عوامل ارتباطی، بازرگانی, صنعتی و خدماتی مناسب نیز به گسترش و پیشرفت بازرگانی منطقه کمک شایانی کرده است.

 

تاکستان در مسیر جاده ابریشم بوده و یکی از اثرهایِ تاریخیِ آن آرامگاهِ پیرِ قِز قَلعه یا بُقعه‌یِ پیر است.

پیشینه تاریخی

تاکستان که به سرزمین «تات ها» معروف بود در گذشته «سیاده» یا «سیادهن» نامیده می شد. به قول برخی مورخان «سیادهن» یا «سیادهان» تغییرشکل یافته واژه «سه دهان» بوده و خود آن نیز صورت معرب لغت «سه دژان» پارسی است. هم چنین نام «سیادهن» بر روی یکی از کتیبه های دوران هخامنشی - مربوط به ۲۳۰۰ سال قبل - موسوم به پیوتین گرایا نیز حک شده است. این کتیبه که از قدیمی ترین اسناد نوشتاری این شهرستان است، به زبان یونانی نوشته شده است و هم اکنون در موزه شهر وین، پایتخت اتریش نگه داری می شود. دراین کتیبه چنین آمده است: «سیادان (نام پیشین تاکستان) و ساوه از شهرهای سرسبز شمال فلات ایران است.» تاریخ این شهر با ورود اولین دسته های اقوام آریایی به این سرزمین رقم خورده است و در سلسله ها و حکومت های قبل از اسلام در ایران، صعودها و فرودهای بسیاری بر خود دیده است. آثار گچ بری جالب مربوط به دوره ساسانی که در تپه خندو واقع در شمال خاوری تاکستان به دست آمده است، نشانه آبادانی این منطقه در آن دوران است. بر اساس شواهد و بررسی های باستان شناسی انجام شده در تپه خله کو ایجاد هسته اولیه شهر به ۷۰۰۰ سال پیش باز می گردد که همین سندعلمی، تاکستان را جزو قدیمی ترین شهرهای ایران و حتی دنیا قرار می دهد. روی همین اصل باید تحقیقات علمی - در مورد عمر این شهرستان - در این منطقه تکمیل تر شود. این شهرستان با توجه به این که قدیمی ترین شهر منطقه است، قدیمی ترین اثر باستانی این محدوده، یعنی بقعه پیر را نیز در خود جای داده است. هم چنین مسیر عبور جاده قدیمی، پر رفت‌وآمد و جهانی ابریشم از این شهر بوده است. طی حدود ده هزار سال، این مسیرنقش عظیمی در نقل و انتقال مواد، فرهنگ، آیین، تکنولوژی و ایجاد و توسعه روابط فرهنگی و اقتصادی و نزدیکی ملت ها به عهده داشته و همانند رود بزرگی آسیا را به اروپا پیوند داده است. جاده ابریشم - که افرادی چون کوروش و کراسوس رومی و اسکندر مقدونی بر سر تسلط بر آن جان باختند - به خاطر وجود سنگ ابسیدین و موقعیت استراتژیک مناسب از تاکستان عبور می کرده است. در زمان هخامنشیان برای یکی از راه های ارتباطی ساخته شده توسط داریوش اول چاپارخانه مهمی در تاکستان بنا شد که محل آن روبه روی بقعه پیراست و عده ای وجه تسمیه «سیادان» را به خاطر وجود همین چاپارخانه می دانند. تاکستان در اواخر حکومت شاهان هخامنشی، بعد از مقاومت در برابر سپاه اسکندر و شکست خوردن از او، متحمل خسارات فراوانی شد. طبق تحقیقات و مطالب آورده شده در کتاب «ایستگاه های پارتی» چاپ فیلادلفیای آمریکا (سده اول پیش از میلاد)، تاکستان از شهرهای مهم منطقه بوده و از بخش های سوق‌الجیشی امپراتوری اشکانیان در باختر کشور به حساب می آمده است. با توجه به اشیای به دست آمده از تپه های باستانی این شهرستان مشخص شده که تاکستان در زمان ساسانیان - آخرین سلسله ایران قبل از اسلام - شهری بسیار آباد بوده است. منطقه تاکستان به هنگام فتح ایران توسط اعراب (در زمان عمربن خطاب) به دست عروه بن زید خل طایی گشوده شد، اما مردم آن بر دین خود استوار مانده و خراج گزار شدند. در زمان امویان و سلجوقیان ناحیه تاکستان از اهمیت زیادی برخوردار بوده است و در زمان ایل خانان با استقرار پایتخت در سلطانیه موقعیت جلگه تاکستان به نحو چشم گیری رونق یافت. آمدن سلطان محمد خدابنده به این شهر, ورق دیگری بر تاریخ این خطه افزود. این توجه و شکوفایی منطقه تاکستان در زمان صفویه هم ادامه پیدا کرد. بناها و مکان های به جای مانده از آن زمان؛ گواه محکمی بر این ادعا است. در ضمن چون تاکستان بر سر راه تهران - اروپا قرار داشته، بیش تر شاهان قاجار نیز به این شهر آمده و مدتی در آن مانده یا از آن می گذشتند و بالطبع مورد توجه و تفقد آنان قرار می گرفته است. این شهرستان هم اکنون یکی از معتبرترین شهرستان های استان قزوین است.

 

شهرستان تاکستان در زمینه گردشگری مذهبی و طبیعی دارای توان های بالقوه زیادی است که نشان از پتانسیل بالای این منطقه دارد. بناهای تاریخی و معماری این شهرستان شامل: بناهای مذهبی, امام زاده ها و هم چنین قلعه های قدیمی است و مکان های طبیعی نیز شامل: چشمه های آب گرم که در زمینه توریسم درمانی مفیدند و باغ های زیبای انگور می شوند که هنوز از این جاذبه ها بهره برداری مطلوب و در شان این شهرستان با اهمیت نشده است

 

تاکستان در باختر استان قزوین قرار گرفته و مرکز آن شهر تاکستان است. از نظرجغرافیایی در ۴۹ درجه و ۴۲ دقیقه درازای خاوری و ۳۶ درجه و ۰۴ دقیقه پهنای شمالی و در ارتفاع ۱۲۶۵ متری از سطح دریا واقع شده است. این شهرستان در ناحیه جنوب باختری شهرستان قزوین واقع شده و از باختر به استان زنجان، از جنوب به شهرستان بویین زهرا و از شمال و شمال خاوری به شهرستان قزوین محدود می شود. شهرستان تاکستان از شهرها و روستاهای متعدد تشکیل شده است و شهر تاکستان از دو بخش قدیم و جدید پدید آمده که بخش قدیم شهر درناحیه جنوبی واقع شده و بخش جدید شهر, بیش تر به سوی شمال گسترش یافته است. فاصله تاکستان تا قزوین حدود چهل کیلومتر و از طریق جاده آسفالته و بزرگ راه تهران- زنجان به آن متصل است. عوامل اقتصادی از جمله آب و هوای مناسب، حاصل خیزی خاک و دست رسی به آب مورد نیاز برای کشاورزی سبب گسترش و توسعه منطقه تاکستان شده است.راه ها و مسیرهای ارتباطی شهرستان تاکستان عبارتند از: ۱- بزرگ راه تهران - زنجان که از قزوین و تاکستان نیز عبور می کند. ۲- راه اصلی آسفالته تهران - زنجان که از تاکستان می گذرد. ۳- راه های فرعی مختلف که به شهرستان های هم جوار مرتبط می شود. ۴- جاده ترانزیت تهران - اروپا که از شهرستان تاکستان عبور می کن.

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ۱۱:٢٠ ‎ق.ظ ; ۱۳٩۱/۱۱/٦

 

نکات ایمنی در
سفر
 


 
چه برنامه‌ای دارید؟ می‌خواهید به خارج از کشور
سفر کنید یا به شهری از کشورتان بروید که تابه‌حال نرفته‌اید؟ برای جلوگیری از بروز
موقعیت‌های خطرناک یا ناخوشایند در طول سفر، این نکات را رعایت کنید.
 
- نقشه کامل مقصد را تهیه کنید و با اتصالات
حمل‌و‌نقل و پست‌های بازرسی عمومی آن آشنا شوید. مناطق دیدنی را پیدا کنید و
اطلاعات لازم درمورد آنها کسب کنید.
 
- قبل از عزیمت، امنیت خانه را کنترل کنید.
اطمینان یابید که از اشیاء قیمتیتان به خوبی مراقبت می‌شود. توصیه ما این است که از
بردن اشیاء قیمتی درطول سفر خودداری کنید و بهتر است که بیشتر وسایل قیمتی خود را
در بانک یا گاوصندوق نگه دارید.
 
- از گذرنامه، ویزا و بلیطتان فتوکپی تهیه کنید و
همراه با لیستی از شماره چک‌های مسافرتی همراهتان در محلی جدا از محل اصل‌های آنها
نگهداری کنید و یک کپی دیگر را هم در خانه داشته باشید.
 
- نوع لباس‌هایی که با خودتان می برید هم اهمیت
خیلی زیادی دارد. بهتر است از پوشیدن لباس‌های خیلی شیک و گران‌قیمت خودداری کنید
تا نظر مجرمین و تبه‌کاران را به سمت خودتان معطوف نکنید. سعی کنید لباس‌هایتان
راحت باشند تا درمواقع خطر راحت‌تر فرار کنید.
 
- خیلی اسباب و وسایل با خودتان نبرید. توصیه
می‌شود که همه وسایلتان را (به جز اسناد، کارت‌های اعتباری و پول‌نقد) در یک چمدان
بسته‌بندی کنید. زیاد بودن تعداد چمدان‌ها و همچنین سنگین بودن آنها جلوی
دست‌وپایتان را گرفته و باعث می‌شود نتوانید راحت‌ حرکت کنید و توجه تبه‌کاران را
هم به خودتان جلب می‌کنید.
 
- وقتی در فرودگاه هستید، حتماً وسایل قیمتیتان و
همه چمدان‌هایتان را همیشه پیش خودتان نگه دارید تا دزدان فرصتی برای دزدیدن از شما
نداشته باشند. سعی کنید سریعتر از گیت کنترل گذرنامه عبور کنید تا از دزدان احتمالی
دور شوید.
 
- وسایل قیمتی را فقط در کیف‌های دستی نگه
دارید.
 
- بعد از نشستن هواپیما و چک شدن گذرنامه‌تان
زیاد در فرودگاه وقت نگذرانید و سریع آنجا را ترک کنید.
 
- فقط از تاکسی‌های رسمی و علامت‌دار استفاده
کنید و از راننده‌های شخصی و خصوصی دوری کنید. موقع ترک فرودگاه حتماً به این مسئله
توجه کنید.
 
- اگر در هتل ساکن می‌شوید، همه اسناد، پول‌ها و
وسایل قیمتی خودتان را در گاوصندوق هتل نگه‌داری کنید. آنوقت مدیریت هتل مسئول
گمشدن وسایل شما خواهد بود. موقع ترک کردن اتاق، حتماً در چمدانتان را قفل
کنید.
 
- از اجازه دخول به افراد ناشناس خودداری کنید.
اگر فردی که ادعا می‌کند پرسنل هتل است اصرار به ورود داشت، حتماً با پذیرش تماس
گرفته و هویت آن فرد و دلیل ورودش را سوال کنید.
 
- قبل از ترک هتل، نقشه را مطالعه کنید. از
راهنمای هتل بخواهید نواحی خطرناک را روی نقشه برایتان علامت بزند.
 
- موقع ترک کردن اتاق، علامت "مزاحم نشوید" (Do
Not Disturb
) را از دستگیره در آویزان کنید و تلویزیون یا
رادیو را روشن بگذارید. به جای گذاشتن علامت "لطفاً اتاق را نظافت کنید"
(
Please Make Up Room)، با خانه‌داری
هتل تماس بگیرید.
 
- وقتی منتظر وسیله‌نقلیه عمومی هستید (اتوبوس،
مترو، ...)، در محلی روشن بایستید که اطراف خودتان را خوب ببینید. موقع سوار شدن در
اتوبوس حتماً روی صندلی نزدیک به راننده بنشینید و وسایل شخصیتان را نزدیک به
خودتان و ترجیحاً روی پاهایتان نگه دارید.
 
- از قبل با برنامه مترو آشنا شوید تا بیش از
اندازه متظر قطار نمانید.
 
- یادتان باشد که محل‌های شلوغ مثل ایستگاه‌های
حمل‌و‌نقل محل اصلی دزدان است. دزدان برای بریدن بند کیف شما از قیچی استفاده
می‌کنند، کیف را برداشته و سریع از محل دور می‌شوند.
 
- حواستان باشد که ممکن است حتی جنایتکاران در
بعضی از کشورها لباس پلیس تن کنند.
 
- شماره تلفن‌های اورژانس شهر مقصد را یاد بگیرید
و آنها را همیشه با خود داشته باشید.
 
- اگر تصمیم می‌گیرید ماشین کرایه کنید، به
هیچ‌وجه ماشین‌های خیلی جدید و شیک را انتخاب نکنید که توجه تبه‌کاران را به خود
جلب کند. همیشه درهای ماشین را از تو قفل کنید و پنجره‌ها را بسته نگه دارید. فقط
در محل‌های قانونی پارک کنید. هیچ‌وقت کنار کامیون یا وانت پارک نکنید. موقع پارک
کردن به ماشین‌های کنار هم توجه داشته باشید.
 
- دزدان ماشین معمولاً کاری می‌کنند که توجه
راننده جلب شده و بایستد یا از پشت به سر او می‌زنند. اگر یک تصادف کوچک رخ داد،
اصلاً متوقف نشوید، تا یک منطقه شلوغ و روشن بروید (که ترجیحاً ایستگاه پلیس در
نزدیک آن باشد) و با احتیاط پیاده شده و اوضاع را بررسی کنید. اگر رانندگی کردن تا
چنین محلی امکان‌پذیر نبود، در ماشین بنشینید و برای جلب توجه بوق بزنید.
 
- دزدان و جیب‌برها برای پرت کردن حواس توریست‌ها
و بعد دزدی از آنها حقه‌های خاصی دارند. مثلاً یک نفر تصادفاً یک بستنی را روی
شانه‌تان می اندازد، معذرت می‌خواهد و تقاضا می‌کند که لباستان را تمیز کند
(معمولاً با یک دستمال بزرگ). همزمان بااینکه یک نفر لباستان را تمیز می‌کند و
حواستان را پرت کرده است، شریک او جیبتان را می‌زند.
 
- قبل از استفاده از وجه رایج کشور مقصد، با آن
آشنا شوید و فقط در بانک‌ها پولتان را تبدیل کنید.
 
- قبل از وارد شدن به آسانسور، افرادیکه در آن
هستند را بررسی کنید و اگر موقعیت به‌نظرتان خطرناک یا مشکوک آمد، وارد نشوید. در
گوشه‌های عقبی آسانسور نایستید و همیشه جلو در قرار بگیرید.
 
- در برخی کشورها، پرسنل امنیتی در برخی مناطق
نسبت به استفاده از دوربین‌های عکاسی و شکاری حساس هستند. مسافرینی که در محیط های
خاص بدون سوال کردن و اجازه گرفتن از این وسایل استفاده می‌کنند، توسط پلیس یا
پرسنل امنیتی محل بازداشت شده یا مورد سرزنش قرار می‌گیرند.

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٥:٥٦ ‎ب.ظ ; ۱۳٩۱/٩/۸

 

شهرستان مُهر یکی از شهرستانهای استان فارس ایران است. مرکز این شهرستان، شهر مُهر است. این شهرستان از شمال و شرق به شهرستان لامردمحدود می‌شود و از طرف غرب با شهرستان جم در استان بوشهر هم مرز بوده و از طرف جنوب و غرب نیز به منطقه عسلویه در استان بوشهر امتداد دارد.

قدمت مناطقی از این شهرستان همچون دهستان فال و مرکز بخش اسیربه هزاران سال قبل یعنی دوران هخامنشی و زمان حکومت ساسانیان باز می‌گردد.

این شهرستان دارای ۴ بخش و ۸ دهستان و مجموعا دارای چهار شهر و ۱۲۲ روستا می‌باشد.

  • شهرها:
  • اسیر
  • مهر
  • گله‌دار.............................................................وراوی

بخش‌ها[]

  • بخش مرکزی شهرستان مهر
    • دهستان مهر
    • دهستان ارودان

شهرها: مُهر

  • بخش اسیر
    • دهستان اسیر
    • دهستان دشت لاله

شهرها: اسیر

  • بخش گله‌دار
    • دهستان گله‌دار
    • دهستان فال

شهرها: گله‌دار

  • بخش وراوی
    • دهستان خوزی
    • دهستان وراوی

شهرها: وراوی

جغرافیا و زمین‌شناسی []

از لحاظ زمین‌شناسی و توپوگرافی این شهرستان بر روی یک دشت ساختمانی واقع شده که شمال و جنوب آن را دو رشته کوه موازی احاطه کرده‌است. ارتفاع این کوه‌ها نسبتاٌ بریده و فرسایش یافته زیاد نیست و ازمارنهای آهکی گچی، نمکی و ماسه ایی با شیب ۵۰ تا ۷۰ در صد تشکیل شده‌است. آب و هوای منطقه بیابانی و گرم و خشک است که قسمت‌های وسیع ای از خاک ایران از جمله جنوب فارس شامل می‌شود. متوسط درجه حرارت به دست آمده با در نظر گرفتن موقعیت ارتفاعی و مختصات جغرافیایی حداکثر ۵۰ درجه و حداقل تا صفر درجه سانتی گراد متغیر بوده‌است. متوسط رطوبت ۴۲ درصد است که از اواخر خرداد به مدت ۴۵ تا ۶۰ روز تا سطح۹۰ درصد در نوسان می‌باشد. میزان بارندگی طبق آمار ده ساله ۲۹۸ میلی متر برآورد شده که از سالی به سال دیگر متغیر است و شدت این تغییر نیز زیاد می‌باشد. سرعت وزش باد در منطقه بین ۵ تا ۷ کیلومتر در ساعت به مدت ۷۵ روز از سمت جنوب به سمت شمال شرقی است که از جمله آن می‌توان به بادهای موسمی اشاره کرد.

از لحاظ پوشش گیاهی به صورت خود رو ی مرتعی می‌توان بادام کوهی، بنه، انجیر، گون، ساری سولماز، شکر تیغال، قیچ، قره گز، بارهنگ، تنگرس، انار شیطان، گزوناترک که در زیر آنها علفهایی مانند شبدر، بهمن و بعضی گیاهان مشخص منطقه مدیترانه ایی می‌رویند را نام برد. از گیاهان دارویی منطقه می‌توان به یولاف با نام علمی SATIVA، ORIGANAVALGRE، AVENA گل شقایق با نام علمی PAVEATHOEASو… اشاره کرد که از آن در درمان بسیاری از بیماریها استفاده می‌شود. از نظر زندگی جانوری منطقه دارای تنئوع خاص می‌باشد و انواع پستانداران مانند شغال، کفتار، خرگوش کل (بزکوهی)، روباه، گرگ و… پرندگانی چون تیهو، کبک، بلبل، کلاغ، کبوتر، گنجشک، جغد، باز شکاری، دم جنبانک، شاهین، عقاب و… در آن زندگی می‌کنند.

گردشگاههای طبیعی []

  • تنک مهر و آبشار چک چک در بخش اسیر
  • نرگس زارهای واقع در نو آباد اسیر که از حیث نوع پرچم، ژنوم، گلازین و عطر در ایران منحصر به فرد می‌باشند.
  • تالاب فصلی وراوی، هرج که پذیرای پرندگانی همچون درنا و لک لک از مناطق سیبری است.
  • رودخانه شور که آب آن به علت عدم کیفیت قابل استفاده نمی‌باشد. آب مورد نیاز کشاورزی و آشامیدنی شهرستان از طریق زیر زمینی چون قنات، چشمه و آب انبارها تأمین می‌گردد.

 

این شهرستان با هزاران هکتار اراضی وسیع کشاورزی یکی از قطبهای کشاورزی در جنوب استان فارس به شمار می‌رود .

  • زنبور داری: تعداد کندوی عسل موجود در منطقه بیش از ۳۵۰ کلنی می‌باشد که از آن ۲۰۰۰ کیلو عسل به دست می‌آید.
  • صنایع: در بخش صنایع می‌توان به وجود پالایشگاه پارسیان کارخانه اسیر ماکارون، کارخانه یخ سازی، صنایع بسته بندی پلاستیک و تولید ظروف یکبار مصرف در اسیر اشاره کرد.
  • حمل و نقل: بخش حمل ونقل به عنوان یکی از مهم‌ترین مزیتهای اقتصادی در این شهرستان به شمار می‌رود. نزدیکی به آبهای خلیج فارس قرا گرفتن در فاصله نزدیک با فرودگاه عسلویه قرار گرفتن بر سر راه ارتباطی پالایشگاه پارسیان به پارس جنوبی، راه ارتباطی شیراز فیروزآباد / جم/ عسلویه، محور اسیر / علامرو دشت و اتوبان مهر/ فرودگاه شهرستان را به یکی از نقاط مهم استراتژیک تبدیل نموده‌است. نزدیکی به کشورهای خلیج فارس که موجب انتقال سرمایه‌های کلانی به شهرستان شده، خیرات و برکات فراوانی رابه ویژه در زمینه‌های مذهبی و آموزشی نصیب شهرستان نموده‌است. می‌توان با هدایت صحیح این سرمایه‌ها در بخش اقتصادی به ایجاد اشتغال در این شهرستان کمک شایانی کرد.

وضعیت تاریخی []

  • سابقه تاریخی: وجود ابنیه و آثار باستانی موجود حکایت از قدمت چندین هزار ساله این منطقه دارد. برای نمونه می‌توان به مسجد جامع اسیر و محوطه باستانی تمب بت واقع در روستای شلدان در بخش اسیراشاره کرد که مربوط به اوخر دوره هخامنشی و اوایل دوره ساسانی است.
  • آثار تاریخی:

تمب بت آثار به جا مانده از یکی از کاخهای هخامنشیان در بخش اسیر بوده و این اثر از لحاظ معماری و نقش و نگاره‌هایی که در دل آن کنده شده‌است شباهت بسیار نزدیکی به معماری تخت جمشید دارد.

حمام وراوی: یکی از جالب‌ترین حمامهای دوره قاجاری که از دو فضای پنج ضلعی همراه با تون حمام تشکیل شده‌است.

تخت پرس: در ارتفاع ۴۰۰ متری روی سطح بخشی از کوهستان شمال روستای هرج در بخش اسیر دیوار دفاعی به طول یکصد و پنجاه متر باقی مانده‌است.

استودانهای خوزی: این محوطه در دشت جنوبی به فاصله ۹ کیلومتری جنوب شرقی مهر در جنوب شرقی شهر مهر در جنوب دهستان خوزی قرار دارد.

مسجد جامع اسیر این مسجد در سال ۹۹ هجری قمری در زمان خلافت عمربن عبدالعزیز ساخته شده و تا کنون چندین بار بازسازی شده‌است.استودانهای موجود در اسیر نیز از دیگر آثار تاریخی شهرستان محسوب می‌گردد.

  • دیگر آثار تاریخی شهرستان:

قلات دیلا در اسیر، قبرستان قدیمی زیغان، تنب زین : آثار به جا مانده از پادگان نظامی واقع در کوه مشرف به روستای قلعه محمد علی قناتهای واقع در تنگ مهر، تنگ فاریاب، تنگ خوزی، تنگ صادره، جایشور، تنگ شول و تنگ زیغان که به دوره ساسانیان باز می‌گردد.

برجهای نگهبانی واقع در شهر مهر و روستاهای صادره و فاریاب، مسجد جامع فال، قبرستان شاه محمد واقع در بخش اسیر، قلعه سرگاه، قلعه میر اسماعیل فال، غارهای (کله کله)وقلعه تاریخی دیلا واقع در بخش اسیر امامزاده محمد در تنگ خوزی، قبرستان قدیمی خوزی که سنگ قبرهایی مربوط به 700 سال قبل در ان وجود دارد قناتهای واقع در تنگ مهر، خوزی، صادره، قدمت آن بیش از دو هزار وپانصد سال می‌باشد.

 

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ۱۱:٤٢ ‎ق.ظ ; ۱۳٩۱/۳/۱۸

 

شهر دماوند یکی از شهرهای اسطوره ای و جزو نخستین شهرها در تاریخ روایی ایران است، که کیومرث آن را بنیان نهاده است. شاید حفاریهای باستان شناختی تأیید کند که این شهر اسطوره ای اولین شهری است که به یکی از شاهان منتسب شده است.
دماوند از معدود مناطقی است که نام آن آمیخته با فرهنگ اساطیری و فولکلور مردم این مرز وبوم و مظهر آزادی و به بندکشی ظلم و بیداد ضحاکی به دست مردمی ترین مرد این سرزمین یعنی کاوه آهنگر است. دماوند جایی است که آرش، قهرمان ایرانی برای نجات کشورش از شر تورانیان تمامی جان خود رابر کف نهاده و با تکیه بر صلابت کوه دماوند نیرویی مضاعف کسب کرد و تیری تا آن سوی ماوراء النهر انداخت و خانه ایرانیان را وسیع و گسترده کرد.

دماوند قبل ازاسلام و تا مدتی بعد از آن به ضم «دال» دماوند یا دنباوند خوانده می شد و در قرون اسلامی آن را با فتح دال دنباوند و رفته رفته دماوند ثبت کرده اند که با نام پهلوی آن مطابقت دارد. این نام به معنی ظرفی است که دارای تف و گرما یا بخار و گاز باشد و به همین علت آن را به قله بلند البرز که زمانی آتشفشانی بوده اطلاق کرده اند.
در متون تاریخی دماوند به لحاظ قدمت همپای ری قدیم است. آندره گدار، معمار فرانسوی و دستیارانش ژان دوگان باستان شناس فرانسوی پس از بررسی هایی درخصوص شهر دماوند و اطراف آن، اظهار داشته اند: «بدون تردید یکی از قدیمی ترین مراکز این ولایت شهر دماوند بوده است.»
با توجه به وجود مسجد جامع که از دوره سلاجقه شکل گرفته و به دلیل همجواری آن با بازار قدیم می توان مرکز دماوند را حول و حوش مسجد در نظر گرفت، که تحت شماره ۵۶ در تاریخ ۲۴ شهریور ۱۳۱۰ برابر با ۱۶ سپتامبر ۱۹۳۱ جزو آثار ملی کشور محسوب و به عنوان یکی از آثار فرهنگی تاریخی به ثبت رسیده است.

براساس کاوشهای هیأت باستان شناسی میراث فرهنگی استان تهران محوطه ای از دوران سنگ متعلق به ۱۴ تا ۱۸ هزارسال قبل در منطقه گیلان دماوند کشف و شناسایی شده است و نیز در بررسی های سطحی در جنوب شرقی شهر دماوند در روستای تاسکین از توابع شهرآبسرد به ابزار سنگی ای دست پیدا کرده اند که قدمتی ۱۸ـ۱۷ هزارساله دارند.
قدمت زیاد این شهر باعث شده تا آثار تاریخی قابل توجهی را در خود جای دهد از جمله برج ۹۰۰ ساله یادمان شیخ شبلی، امامزاده عبدالله و خلیل الله در شهر دماوند، امامزاده قاسم در روستای تاسکین، بقعه سید گته میر (میرمطهر) در شهر آبسرد، مسجد جامع شهردماوند، قلعه خوراب فاجان در روستای فاجان، امامزاده حمزه روستای مبارک آباد و …

برج یادمان شیخ شبلی
بنای برج شبله از یادگارهای قرون چهارم و پنجم هجری است که به صورت هشت ضلعی بر روی ارتفاعات طبیعی مشرف به شهرستان دماوند ساخته شده است.
وضع ظاهری بنا نمایانگر آن است که این برج ابتدا به صورت سالو و هشت ضلعی و به سبک بناهای قرن پنجم هجری ساخته شده و سپس در عهد بعدی نمای آن به شیوه و سبک سلجوقی با آجرهایی در ابعاد ۱۹*۱۹*۴ سانتیمتر، که از لحاظ استاندارد با آجرهای مستعمل اصل بنا هم اندازه هستند، به سبک خاص و متفاوتی تزیین شده است.
ورودی بنا به سمت جنوب بوده و در بالای آن تزیینات طاقی شکل همراه با محلی برای نصب کتیبه ایجاد شده است. احتمالاً کتیبه بنا با کاشی فیروزه ای رنگ متداول این عصر درون آن جای داشته است که در حال حاضر اثری از آن نیست. در داخل این بنا سردابه هایی مستطیل شکل با طاق گهواره ای و با مصالح قلوه سنگ و ملات گچ وجود دارد که با پنج ردیف پله از جلوی مدخل ورودی به این سردابه راه می یابند. این بنا یکی از یادگارهای مهم دوره سلجوقی (قرن پنجم هجری) است که ابتدا به صورت سالو احداث و سپس به سبک آجرکاری دوره سلجوقی تزیین شد.
این بنا با توجه به اهمیت تاریخی و هنری و واجد شرایط بودن برای ثبت در فهرست آثار ملی در تاریخ ۵۱‎/۳‎/۲۹ تحت شماره ۹۲۰ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.
در سمت شمال و شمال شرقی آرامگاه شبلی قبرستان وسیعی متعلق به دوران اسلامی وجود دارد که برخی از قبور آن توسط سودجویان حفاری شده و سنگ قبرهای روی آن شکسته شده است. این وضع تقریباً حالت ویرانه ای را به این محوطه تاریخی داده است. بعضی از سنگ قبرهای موجود در سطح این قبرستان دارای کتیبه هایی ا ست که به تاریخ و شناسایی بنا کمک می کند.

ابوبکر دولف بن ججدر شبلی در سال ۲۴۷ هـ .ق در شهر سامرا متولد و در سال ۳۳۴ هـ .ق در بغداد دار فانی را وداع گفته و مردم بغداد با تجلیل کامل و ابراز احترام و ارادت ویژه وی را در مقبره خیزران به خاک سپردند. وی در دوران جوانی به واسطه اشتغال پدر و دایی اش در درگاه خلفای عباسی به مقامات سیاسی بالا دست یافت و در برهه ای از زمان که مدت و تاریخش دقیقاً مشخص نیست، از طرف حاکمان طبرستان به امارت دماوند منصوب شد. دوران صدارت شیخ شبلی در دماوند همراه با بسط و گسترش عدالت، امنیت و رفاه بود و به همین علت پس از وفاتش در بغداد، مردم دماوند به پاس خدمات عادلانه و همزیستی مسالمت آمیز با او به محض شنیدن خبر رحلتش، سروسینه زنان به عزاداری پرداخته و چندی بعد به یاد ایامی که زیرسایه حکومت او زندگی خوبی را گذرانده بودند، بنای یادبودی را به نامش برپا داشتند.


امامزاده حمزه 
این امامزاده در فاصله ۴۳ کیلومتری جاده تهران ـ آمل، در شمال روستای مبارک آباد، وسط دره ای در کنار سه چنار کهنسال که به احتمال قریب به یقین بالغ بر ۴۰۰ سال عمر دارند، واقع است. درب ورودی این بنا در سمت جنوب و مصالح آن از سنگ لاشه، سنگهای کف رودخانه ای و ملات گچ و ساروج است. این بنا دارای ۸ ضلع است و بین هر ضلع از بیرون زائده ای وجود دارد که به ستون شبیه است. هر یک از اضلاع ۸ گانه داخلی، دارای طاقنماهایی هستند که بالای آنها دارای طاق تیزه دار است. ۴ ضلع از مجموع اضلاع یاد شده به صورت یک در میان دارای پنجره کوچکی است که روشنایی داخل بنا را تأمین کرده و عمل تهویه را انجام می دهند.
گنبد بنا از نوع دو پوشه از داخل به صورت عرقچین و از خارج به صورت رک کشیده است. اضلاع هشتگانه پلان عیناً تا نوک گنبد رک بنا امتداد یافته است.
با توجه به سبک وسیاق امامزاده و مقایسه آن با انواع دیگر می توان قدمت امامزاده را متعلق به قرون پنجم و ششم هجری دانست.

 

امامزاده محمد گته میر(گتمیری)
در فاصله ۲۰ کیلومتری جنوب شرقی شهرستان دماوند در شهر آبسرد، بر روی تپه ای نه چندان بلند که محل قبرستان قدیمی آبسرد است، بنای قدیمی امامزاده ای به چشم می خورد که به «بقعه میرمحمد گته میر» شهرت دارد.
پلان اصلی بنا به صورت چلیپایی و شامل دو مستطیل متقاطع است. زوایای آن دربیرون و داخل دارای پس و پیش رفتگی هایی است که موجبات ایجاد گوشواره های تزئینی را به همراه تزئینات گچبری در زیر گبند فراهم آورده است. گنبد در میانه بنا واقع است. فرم قرارگیری آن بدین صورت است که طرح پلان چلیپایی به ۵ مربع تقسیم شده، چهار مربع در چهار سمت گنبد به صورت چهار صفحه ایجاد شده و گنبد در روی مربع میانی که محل مقبره است قرارگرفته است. بخش میانی و زیر گنبد به صورت هشت گوش است و در بدنه آن منشورهای هشت وجهی به کار رفته است.
گنبد بقعه تخم مرغی شکل و دو پوش است که از داخل گنبد دیگری، با خیز کمتر به صورت عرقچین احداث شده است. در زیر آن جرزها و دیوارهای ضخیم جانبی و میانی بار سنگین گنبدها و سقف های بالایی چهار بازوی چلیپا در چهارسوی گنبد را مهار کرده است. قدمت این بنای تاریخی به اواخر دوره صفویه برمی گردد.
تزئینات آجر کاری، کاربندی و یزدی بندی های زیرگنبد وطاق نماهای زیرپوشش داخلی ساقه گنبد دارای تزئیناتی از نوع نقوش اسلیمی ماری و گچبری هایی به اشکال گیاهی است و این امتیازات ارزشمند معماری و هنری بقعه به شمار می رود. تزئینات داخلی بنا در نوع خود منحصر به فرد و فوق العاده زیباست.

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٦:٤۱ ‎ب.ظ ; ۱۳٩۱/۳/۱٧
← صفحه بعد